GAMIFIKATSIYA VOSITALARI ORQALI O’QUVCHILARNING MOTIVATSIYASINI OSHIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI

Authors

  • Eshmuradov Ulug'bek Ziyadullayevich Author

Keywords:

gamifikatsiya, motivatsiya, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, psixologik mexanizmlar, o'quv faoliyati, ta'lim texnologiyalari, o'yin elementlari, rag'batlantirish, emotsional faollik

Abstract

Mazkur maqolada gamifikatsiya vositalari orqali o‘quvchilarning o‘quv motivatsiyasini oshirishning psixologik mexanizmlari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Ta'lim jarayonida o'yin elementlarini qo'llash o'quvchilarning ichki motivatsiyasi, bilishga qiziqishi, emotsional faolligi hamda o'z-o'zini boshqarish ko'nikmalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Shuningdek, gamifikatsiyaning psixologik ta'sir omillari, jumladan, rag'batlantirish, muvaffaqiyat hissini shakllantirish, ijtimoiy hamkorlik, musobaqalashuv va tezkor qayta aloqa mexanizmlarining motivatsiyani kuchaytirishdagi o'rni yoritilgan. Tadqiqot davomida psixologik-pedagogik adabiyotlar tahlili, kuzatish, so'rovnoma hamda qiyosiy tahlil metodlaridan foydalanildi. Olingan natijalar gamifikatsiya vositalaridan maqsadli foydalanish o'quvchilarning ta'limga bo'lgan ijobiy munosabatini shakllantirish, o'quv faolligini oshirish hamda ta'lim samaradorligini yuksaltirishga xizmat qilishini ko'rsatdi.

References

1. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. New York, NY: Plenum Press.

2. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self‐determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.

3. Deterding, S., Dixon, D., Khaled, R., & Nacke, L. (2011). From game design elements to gamefulness: Defining gamification. In Proceedings of the 15th International Academic MindTrek Conference (pp. 9–15). ACM.

4. Domínguez, A., Saenz-de-Navarrete, J., de-Marcos, L., Fernández-Sanz, L., Pagés, C., & Martínez-Herráiz, J. J. (2013). Gamifying learning experiences: Practical implications and outcomes. Computers & Education, 63, 380–392.

5. Hamari, J., Koivisto, J., & Sarsa, H. (2014). Does gamification work? A literature review of empirical studies on gamification. In Proceedings of the 47th Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 3025–3034).

6. Kapp, K. M. (2012). The Gamification of Learning and Instruction: Game-Based Methods and Strategies for Training and Education. San Francisco, CA: Pfeiffer.

7. Keller, J. M. (2010). Motivational Design for Learning and Performance: The ARCS Model Approach. New York, NY: Springer.

8. Malone, T. W., & Lepper, M. R. (1987). Making learning fun: A taxonomy of intrinsic motivations for learning. In R. E. Snow & M. Farr (Eds.), Aptitude, Learning, and Instruction (Vol. 3, pp. 223–253). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

9. Pintrich, P. R., & Schunk, D. H. (2002). Motivation in Education: Theory, Research, and Applications (2nd ed.). Upper Saddle River, NJ: Merrill Prentice Hall.

10. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and Extrinsic Motivation from a Self-Determination Theory Perspective: Definitions, Theory, Practices, and Future Directions. Contemporary Educational Psychology, 61, 101860.

11. Schunk, D. H. (2012). Learning Theories: An Educational Perspective (6th ed.). Boston, MA: Pearson.

12. Werbach, K., & Hunter, D. (2012). For the Win: How Game Thinking Can Revolutionize Your Business. Philadelphia, PA: Wharton Digital Press.

13. Zichermann, G., & Cunningham, C. (2011). Gamification by Design: Implementing Game Mechanics in Web and Mobile Apps. Sebastopol, CA: O'Reilly Media.

14. Gee, J. P. (2007). What Video Games Have to Teach Us About Learning and Literacy (2nd ed.). New York, NY: Palgrave Macmillan.

15. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.

16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2023). O‘zbekiston – 2030 strategiyasi to‘g‘risida PF–158-son Farmoni. Toshkent.

17. O‘zbekiston Respublikasining "Ta'lim to‘g‘risida"gi Qonuni. (2020). O‘RQ–637-son. Toshkent.

18. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2021). Umumiy o‘rta ta'limning davlat ta'lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risidagi qaror. Toshkent.

19. Egamberdiyeva, N. M. (2019). Pedagogika nazariyasi. Toshkent: Fan va texnologiya.

20. Ishmuhamedov, R. J., & Abduqodirov, A. A. (2020). Ta'limda innovatsion pedagogik texnologiyalar. Toshkent: Tafakkur.

Published

2026-06-30