INTERNET TILSHUNOSLIGIDA PUNKTUATSIYA VA EMOJILARNING O’ZARO MUNOSABATI: SINTEZMI YOKI RAQOBAT?
Keywords:
emojilar, punktuatsiya, oʻzbek, internet, raqobat, emoji, ushbu, raqamli, sintaktik, tinishAbstract
Ushbu maqolada zamonaviy internet tilshunosligining eng dolzarb muammolaridan biri – anʼanaviy tinish belgilari va emojilar oʻrtasidagi funksional munosabatlar tahlil qilinadi. Tadqiqotda ushbu ikki lingvistik va paralingvistik vositalarning oʻzaro aloqasi "sintez" (bir-birini toʻldirish va yangi maʼno qatlamlarini yaratish) hamda "raqobat" (emojilarning punktuatsiya vazifalarini egallab olishi) prizmasi orqali koʻrib chiqiladi. Virtual muloqot materiallari asosida emojilarning gap yakunida nuqta, soʻroq yoki undov belgilari oʻrnida qoʻllanish xususiyatlari, shuningdek, matnning emotsional-ekspressiv boʻyogʻini kuchaytirishdagi roli aniqlangan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, emojilar punktuatsiyani butunlay siqib chiqarmaydi, aksincha, raqamli diskursda sintaktik va pragmatik funksiyalarning gibridlashuviga (sinteziga) olib keladi.References
I. Oʻzbek tili va adabiyoti darsliklari hamda o’quv qoʻllanmalari.
1.Sayfullayeva, R., Mendeleyev, R., Boqiyeva, G., Tojiyeva, G., Mirzahmedova,
X., & Sanetullayeva, N. (2010). Hozirgi oʻzbek adabiy tili: Sintaksis (Akademik
litsey va kasb-hunar kollejlari uchun darslik).
2.Mahmudov, N., Nurmonov, A., & Sobirov, A. (2013). Oila va maktab
ensiklopediyasi: Oʻzbek tili va adabiyoti. Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi.
3. Mengliyev, B., & Shodiyeva, T. (2018). Oʻzbek tili sotsiolingvistikasi va
diskurs tahlili (Oliy taʼlim muassasalari uchun darslik). Tafakkur nashriyoti.
4.Dadaboyev, H. (2021). Oʻzbek terminologiyasi (Oʻquv qoʻllanma). Milliy
universitet nashriyoti.
5.Yoʻldoshev, Q., & Qosimova, K. (2019). Oʻzbek adabiyoti oʻqitish metodikasi
(Darslik). Sharq nashriyoti.
II. Respublika va xalqaro ilmiy elektron resurslar (Saytlar va platformalar)
6.ZiyoNET Taʼlim Portali. (2025). Internet muloqotining lisoniy xususiyatlari va
yoshlar nutqi. Axborot resurs markazi. www.ziyonet.uz sayti.
7.Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi elektron platformasi. (2024). Raqamli tilshunoslik: Muammo va yechimlar (Ilmiy maqolalar toʻplami). www.natlib.uz
maʼlumotlar bazasi.
8.Oliy attestatsiya komissiyasi dissertatsiyalar elektron reyestri. (2023). Oʻzbek
tilshunosligida kompyuter vositachiligidagi muloqot muammolari.
www.disnatlib.uz portal.
9.Google Scholar / Akademik Google. (2026). Punctuation vs Emoji: Syntactic and
Pragmatic shifts in CMC. scholar.google.com xalqaro qidiruv tizimi maʼlumotlari.
10.Oʻzbek tilining milliy korpusi. (2025). Elektron matnlarda grafik va punktuatsion belgilar statistikasi. www.uzcorpora.uz raqamli bazasi.