O'QUVCHILARDA IJTIMOIY TOLERANTLIKNING SHAKLLANISH OMILLARI
Keywords:
ijtimoiy tolerantlik, shakllanish omillari, oilaviy tarbiya uslubi, maktab muhiti, tengdoshlar guruhi, faktorli tahlil, dispersion tahlilAbstract
Maqolada o'quvchilarda ijtimoiy tolerantlikning shakllanishiga ta'sir etuvchi ijtimoiy-pedagogik omillar — oilaviy tarbiya uslubi, maktab pedagogik muhiti, tengdoshlar guruhi, ommaviy axborot vositalari va millatlararo muloqot tajribasi — empirik tadqiq etilgan. Tadqiqotda 10-11-sinf o'quvchilari (n=95) ishtirok etgan bo'lib, V.S. Magun ijtimoiy tolerantlik so'rovnomasi va muallif tomonidan ishlab chiqilgan ijtimoiy-pedagogik omillar so'rovnomasidan foydalanilgan. Ma'lumotlar SPSS 26.0 dasturida bir faktorli dispersion tahlil (ANOVA) va eksploratsion faktorli tahlil (EFA) yordamida qayta ishlangan. Natijalarga ko'ra, demokratik tarbiya uslubiga ega oilalarda o'sayotgan o'quvchilarning tolerantlik darajasi avtoritar oilalarga nisbatan sezilarli darajada yuqori ekanligi aniqlandi (F=8,62; p<0,001). Faktorli tahlil natijasida uchta asosiy omil — oilaviy-tarbiyaviy, ijtimoiy-muhitiy va axborot-madaniy omillar — ajratilib, ular umumiy dispersiyaning 62,3% ini tashkil etdi.References
1. Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development. — Cambridge,
MA: Harvard University Press, 1979.
2. Асмолов А.Г. Психология личности: культурно-историческое
понимание развития человека. — М.: Смысл, 2007.
3. Магун В.С., Магун А.В. Методология измерения социальной
толерантности. — М.: ИС РАН, 2006.
4. Baumrind D. Current patterns of parental authority // Developmental
Psychology Monographs, 1971.
5. Djuraev R.X. Ta'lim jarayonida bag'rikenglikni tarbiyalashning pedagogik
shart-sharoitlari. — Toshkent, 2020.
6. Ahmedova Sh.A. O'quvchilarda milliy va diniy bag'rikenglikni
shakllantirish pedagogikasi. — Toshkent, 2021.
7. Солдатова Г.У. Психология межэтнической напряженности. — М.:
Смысл, 1998.
8. Field A. Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. — 5th ed. —
London: SAGE, 2018.
9. Tabachnick B.G., Fidell L.S. Using Multivariate Statistics. — 7th ed. —
Boston: Pearson, 2019.
10. G'oziyev E.G'. Ijtimoiy psixologiya. — Toshkent: Universitet, 2017.