KONSEPTUAL TUZILISHNING SHAKLLANTIRISH PRINSIPLARI
Keywords:
konseptual tuzilish, konsept, kognitiv jarayon, tafakkur, idrok, xotira, kategoriyalashtirish, assotsiatsiya, semantik aloqa, tajriba, til, madaniyat, bilimAbstract
Ushbu maqolada konseptual tuzilishning shakllanish jarayoni, uning asosiy prinsiplari va inson tafakkuridagi ahamiyati tahlil qilinadi. Konseptual tuzilish insonning atrof-muhit haqidagi bilimlari, tajribasi, tasavvurlari, qadriyatlari va kategoriyalarini tizimlashtiruvchi murakkab kognitiv mexanizm hisoblanadi. Uning shakllanishi idrok, xotira, diqqat, tafakkur, til, tajriba va ijtimoiy-madaniy muhit kabi omillarning o‘zaro ta’siri natijasida amalga oshadi. Maqolada konseptual tuzilishni shakllantirishning tizimlilik, izchillik, tajribaga asoslanganlik, kategoriyalashtirish, assotsiativlik, semantik bog‘liqlik, kontekstual va madaniy moslashuv, individuallik hamda dinamik rivojlanish prinsiplari yoritiladi. Shuningdek, mazkur prinsiplarning ta’lim jarayonida, xususan, til o‘rganish va o‘qitishda qo‘llanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari konseptual tuzilish insonning bilimlarni o‘zlashtirishi va yangi axborotni mavjud bilimlar tizimiga integratsiya qilishida muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi.References
1. Lakoff, G. Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. Chicago: University of Chicago Press, 1987.
2. Langacker, R. W. Foundations of Cognitive Grammar. Stanford: Stanford University Press, 1987.
3. Taylor, J. R. Linguistic Categorization. Oxford: Oxford University Press, 2003.
4. Evans, V., Green, M. Cognitive Linguistics: An Introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2006.
5. Croft, W., Cruse, D. A. Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
6. Kövecses, Z. Language, Mind and Culture: A Practical Introduction. Oxford: Oxford University Press, 2006.
7. Fauconnier, G., Turner, M. The Way We Think: Conceptual Blending and the Mind’s Hidden Complexities. New York: Basic Books, 2002.
8. Geeraerts, D. Theories of Lexical Semantics. Oxford: Oxford University Press, 2010.
9. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press, 1978.
10. Baddeley, A. Working Memory, Thought, and Action. Oxford: Oxford University Press, 2007.