ALTSGEYMER KASALLIGINING GISTOLOGIK ASOSI VA RIVOJLANISH OMILLARI
Keywords:
Altsgeymer kasalligi, neyrodegeneratsiya, beta-amiloid, tau-protein, mikrogliya, neyroyallig‘lanish, glimfatik tizim, neyroproteksiya, gistopatologiya, APOE-ε4Abstract
Ushbu maqolada Altsgeymer kasalligining patogenezida gistologik o‘zgarishlarning o‘rni va ularning rivojlanish mexanizmlari tahlil qilinadi. Kasallikning shakllanishi neyronlararo bo‘shliqlarda beta-amiloid plitalarining to‘planishi va neyron ichida tau-proteinlarining patologik agregatsiyasi bilan chambarchas bog‘liq ekanligi yoritib berilgan. Tadqiqotda mikrogliya hujayralarining fiziologik himoya funksiyasidan neyrotoksik faollikka o‘tish jarayoni va uning neyrodegeneratsiyadagi o‘rni ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, genetik moyillik (APOE-ε4) va metabolik buzilishlarning kasallik prognoziga ta’siri muhokama qilinadi. Yakuniy qismda molekulyar terapiya, neyroproteksiya hamda glimfatik tizim faoliyatini rag‘batlantirish orqali neyrodegenerativ jarayonlarni sekinlashtirishning zamonaviy strategiyalari taklif etilgan. Ishning ilmiy ahamiyati shundaki, u kasallikni erta bosqichda aniqlash va gistologik o‘zgarishlar asosida profilaktika choralarini optimallashtirish zaruriyatini asoslab beradi.References
1. Hardy, J., & Higgins, G. A. (1992). Alzheimer's disease: the amyloid cascade hypothesis. Science, 256(5054), 184-185. (Amiloid kaskadi gipotezasining asosi).
2. Braak, H., & Braak, E. (1991). Neuropathological stageing of Alzheimer-related changes. Acta Neuropathologica, 82(4), 239-259. (Miya to‘qimasidagi patologik bosqichlarni aniqlash bo‘yicha klassik manba).
3. Heneka, M. T., et al. (2015). Neuroinflammation in Alzheimer's disease. The Lancet Neurology, 14(4), 388-405. (Mikrogliya va neyroyallig‘lanish jarayonlari haqida).
4. Iliff, J. J., et al. (2012). A paravascular pathway facilitates CSF flow through the brain parenchyma and the clearance of interstitial solutes, including amyloid β. Science Translational Medicine, 4(147). (Glimfatik tizim va miyani tozalash mexanizmi haqida).
5. Corder, E. H., et al. (1993). Gene dose of apolipoprotein E type 4 allele and the risk of Alzheimer's disease in late onset families. Science, 261(5123), 921-923. (APOE-ε4 genetik omili bo‘yicha asosiy tadqiqot).
6. Sperling, R. A., et al. (2011). Toward defining the preclinical stages of Alzheimer's disease. Alzheimer's & Dementia, 7(3), 280-292. (Kasallikning erta bosqichlari va diagnostikasi).
7. Jack, C. R., et al. (2018). NIA-AA Research Framework: Toward a biological definition of Alzheimer's disease. Alzheimer's & Dementia, 14(4), 535-562. (Kasallikning gistologik va biologik klassifikatsiyasi).
8. Kurbonovich, T. B. et al. (2025). DIGITAL TECHNOLOGIES IN MEDICINE. TELEMEDICINE. IMRAS. Vol. 8. No. 12. P. 39-41.
9. Kurbonovich, T. B. et al. (2026). PROBLEMS IN MODERN CULTURE: SOCIO-SPIRITUAL ANALYSIS IN THE CONTEXT OF GLOBALIZATION AND DIGITAL TRANSFORMATION. Global Science Review. Vol. 18. No. 1. P. 183-188.
10. Panji o‘g‘li, C. O. et al. (2026). REGENERATIVE PROPERTIES AND MODERN HISTOLOGICAL ANALYSIS OF CONNECTIVE TISSUE IN THE MORPHOFUNCTIONAL SYSTEM OF THE ORGANISM. American Journal of Applied Medical Science. Vol. 4. No. 2. P. 230-235.
11. Turdimuratov, B.K. (2022). Teaching Medical Sciences Using Innovative Methods and ICT. Tashkent: Uzbekistan Medical Publishing House.
12. Kurbonovich, T.B., & Bahodirovich, B.B. (2026). Step-by-step acquisition of practical skills in studying information technologies in medicine. Global Science Review, 17(1), 203–209.
13. Kurbonovich, T.B., & Nurhayat, M. (2026). Compilation and steps of the medical situational issues algorithm. American Journal of Applied Medical Science, 4(2), 59–63.
14. Turdimurodov, B.K., et al. The essence of electronic textbooks in medical education. European Journal of Humanities and Educational Advancements, 3(4), 48–50.
15. Shoxrullo, S., Mirzohid, B. (2026). MODERN CARDIAC SURGERY: EVOLUTIONARY MILESTONES AND CLINICAL RELEVANCE. American Journal of Applied Medical Science. Vol. 4. No. 3. P. 56-58.