MARKAZIY BANKNING ASOSIY STAVKASI VA UNING TIJORAT BANKLARI FOIZLARIGA TA’SIRI
Keywords:
Markaziy bank, asosiy stavka, tijorat banklari, kredit foiz stavkasi, depozit, monetar transmissiya mexanizmi, foiz kanali, lag effektiAbstract
Ushbu maqolada Markaziy bankning asosiy stavkasi o‘zgarishining tijorat banklari depozit va kredit foiz stavkalariga transmissiyasi (uzatilish darajasi va tezligi) IMRAD standarti hamda ekonometrik va statistik usullar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda 2018–2024-yillar oralig‘idagi oylik dinamik ko‘rsatkichlar bazasidan foydalanilib, foiz kanali orqali monetar signalning tijorat banklari amaliyotiga yetib borish mexanizmi va uning kechikish (lag) effekti o‘rganilgan. Tahlil natijalari Markaziy bank asosiy stavkasi va tijorat banklarining milliy valyutadagi depozit hamda kredit foiz stavkalari o‘rtasida uzoq muddatli barqaror korrelyatsiya mavjudligini, biroq signalning yetib borishida 1 oydan 3 oygacha vaqt kechikishi kuzatilishini ko‘rsatdi. Shuningdek, tijorat banklarining foiz siyosatida asimmetrik reaksiya aniqlandi: stavka oshirilganda kredit foizlari tezroq moslashadi, stavka tushirilganda esa pasayish darajasi sekinroq kechadi. Tadqiqot yakunida monetar transmissiya mexanizmi samaradorligini oshirish va banklararo raqobatni rivojlantirish bo‘yicha amaliy takliflar berilgan.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul-kredit siyosatining asosiy
yo‘nalishlari va statistik hisobotlari (2018–2024-yy.). www.cbu.uz.
2. Cottarelli, C., & Kourelis, A. (1994). Financial structure, bank lending rates
transmission, and the efficiency of monetary policy. IMF Staff Papers, 41(4), 587–
623.
3. Sander, H., & Kleimeier, S. (2004). Convergence in euro-zone retail
banking? What central bank rates tell us. Journal of International Money and
Finance, 23(3), 461–492.
4. Borio, C., & Fritz, W. (1995). The response of short-term bank lending rates
to policy rates: A cross-country perspective. BIS Working Papers, No. 27.
5. Elmuradov, A. (2021). O‘zbekistonda monetar transmissiya
mexanizmining foiz kanali samaradorligi tahlili. Iqtisodiyot va innovatsion
texnologiyalar ilmiy jurnali, №4.
6. Xadjibakiyev, Sh. (2022). Inflyatsiyani targetlash rejimida Markaziy bank
stavkasining tijorat banklari likvidligiga ta’siri. Moliya va bank ishi, №2, 45–52-b.