AVTONOM NERV TIZIMI DISBALANSI VA YURAK ARITMIYALARINING RIVOJLANISH MEXANIZMLARI
Keywords:
Avtonom nerv tizimi, simpatik tonus, adrenergik retseptorlar, vagal faollik, yurak aritmiyasi, miokard innervatsiyasi, elektrofiziologiyaAbstract
Ushbu maqolada avtonom nerv tizimi (ANT) disbalansining yurak aritmiyalarini kelib chiqishi va rivojlanishidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Simpatik asab tizimi tonusining ortishi va parasimpatik (vagal) faollikning pasayishi miokardning elektrofiziologik xususiyatlarini o‘zgartirishi, bu esa o‘z navbatida qorinchalar va bo‘lmachalar aritmiyalariga olib kelishi ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, yurak innervatsiyasining gistologik tuzilishi, xususan asab va biriktiruvchi to‘qimalarning miokarddagi o‘zaro ta'siri orqali aritmiya substratining shakllanishi yoritilgan. Tadqiqot xulosalari klinik fikrlash va kardiovaskulyar patologiyalarni davolashda fundamental yondashuvlarni takomillashtirishga xizmat qiladi.References
1. Zipes, D. P., & Jalife, J. (2017). Cardiac Electrophysiology: From
Cell to Bedside (7th ed.). Elsevier. (Yurak elektrofiziologiyasi, ion kanallari va
aritmiyalar mexanizmi bo‘yicha fundamental qo‘llanma).
2. Shen, M. J., & Zipes, D. P. (2014). Role of the autonomic nervous
system in modulating cardiac arrhythmias. Circulation Research, 114(6), 1004-
1021. (Simpatik va parasimpatik disbalansning aritmiya chaqiruvchi patogenetik
mexanizmlari yoritilgan maqola).
3. Task Force of the European Society of Cardiology and the North
American Society of Pacing and Electrophysiology. (1996). Heart rate variability:
standards of measurement, physiological interpretation and clinical use. Circulation,
93(5), 1043-1065. (Yurak ritmi variabelligi (HRV) va uning statistik tahlili bo‘yicha
xalqaro standartlar).
4. Junqueira, L. C., & Carneiro, J. (2021). Basic Histology: Text &
Atlas (16th ed.). McGraw Hill. (Miokard, biriktiruvchi to‘qima va asab tolalari
innervatsiyasining gistologik tuzilishi bo‘yicha).
5. Chen, P. S., Chen, L. S., Fishbein, M. C., Lin, S. F., & Nattel, S.
(2014). Role of the autonomic nervous system in atrial fibrillation: pathophysiology
and therapy. Circulation Research, 114(9), 1500-1515. (Asab uchlarining qayta
o‘sishi (nerve sprouting) va miokarddagi morfologik o‘zgarishlar haqida).
6. Shortliffe, E. H., & Cimino, J. J. (2014). Biomedical Informatics:
Computer Applications in Health Care and Biomedicine (4th ed.). Springer.
(Tibbiyotda axborot texnologiyalarini qo‘llash, olingan tibbiy ma'lumotlarni MS
Excel va boshqa dasturlarda qayta ishlash metodologiyasi).
7. Xrustalev, Yu. M. (2015). Falsafa, bioetika va tibbiyot tarixi.
(Bemorga yagona bio-ijtimoiy tizim sifatida qarash, klinik tafakkur va tibbiyot
falsafasi asoslari).
8. Kurbonovich, T. B. et al. (2025). DIGITAL TECHNOLOGIES IN
MEDICINE. TELEMEDICINE. IMRAS. Vol. 8. No. 12. P. 39-41.
9. Kurbonovich, T. B. et al. (2026). PROBLEMS IN MODERN
CULTURE: SOCIO-SPIRITUAL ANALYSIS IN THE CONTEXT OF
GLOBALIZATION AND DIGITAL TRANSFORMATION. Global Science
Review. Vol. 18. No. 1. P. 183-188.
10. Panji o‘g‘li, C. O. et al. (2026). REGENERATIVE PROPERTIES
AND MODERN HISTOLOGICAL ANALYSIS OF CONNECTIVE TISSUE IN
THE MORPHOFUNCTIONAL SYSTEM OF THE ORGANISM. American
Journal of Applied Medical Science. Vol. 4. No. 2. P. 230-235.
11. Turdimuratov, B.K. (2022). Teaching Medical Sciences Using
Innovative Methods and ICT. Tashkent: Uzbekistan Medical Publishing House.
12. Kurbonovich, T.B., & Bahodirovich, B.B. (2026). Step-by-step
acquisition of practical skills in studying information technologies in medicine.
Global Science Review, 17(1), 203–209.
13. Kurbonovich, T.B., & Nurhayat, M. (2026). Compilation and steps of
the medical situational issues algorithm. American Journal of Applied Medical
Science, 4(2), 59–63.
14. Turdimurodov, B.K., et al. The essence of electronic textbooks in
medical education. European Journal of Humanities and Educational
Advancements, 3(4), 48–50.
15. Shoxrullo, S., Mirzohid, B. (2026). MODERN CARDIAC SURGERY:
EVOLUTIONARY MILESTONES AND CLINICAL RELEVANCE. American
Journal of Applied Medical Science. Vol. 4. No. 3. P. 56-58