AVTONOM NERV TIZIMI DISBALANSI VA YURAK ARITMIYALARINING RIVOJLANISH MEXANIZMLARI

Authors

  • Mamarasulova Zarina Azizjon qizi Author

Keywords:

Avtonom nerv tizimi, simpatik tonus, adrenergik retseptorlar, vagal faollik, yurak aritmiyasi, miokard innervatsiyasi, elektrofiziologiya

Abstract

Ushbu maqolada avtonom nerv tizimi (ANT) disbalansining yurak aritmiyalarini kelib chiqishi va rivojlanishidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Simpatik asab tizimi tonusining ortishi va parasimpatik (vagal) faollikning pasayishi miokardning elektrofiziologik xususiyatlarini o‘zgartirishi, bu esa o‘z navbatida qorinchalar va bo‘lmachalar aritmiyalariga olib kelishi ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, yurak innervatsiyasining gistologik tuzilishi, xususan asab va biriktiruvchi to‘qimalarning miokarddagi o‘zaro ta'siri orqali aritmiya substratining shakllanishi yoritilgan. Tadqiqot xulosalari klinik fikrlash va kardiovaskulyar patologiyalarni davolashda fundamental yondashuvlarni takomillashtirishga xizmat qiladi.

References

1. Zipes, D. P., & Jalife, J. (2017). Cardiac Electrophysiology: From

Cell to Bedside (7th ed.). Elsevier. (Yurak elektrofiziologiyasi, ion kanallari va

aritmiyalar mexanizmi bo‘yicha fundamental qo‘llanma).

2. Shen, M. J., & Zipes, D. P. (2014). Role of the autonomic nervous

system in modulating cardiac arrhythmias. Circulation Research, 114(6), 1004-

1021. (Simpatik va parasimpatik disbalansning aritmiya chaqiruvchi patogenetik

mexanizmlari yoritilgan maqola).

3. Task Force of the European Society of Cardiology and the North

American Society of Pacing and Electrophysiology. (1996). Heart rate variability:

standards of measurement, physiological interpretation and clinical use. Circulation,

93(5), 1043-1065. (Yurak ritmi variabelligi (HRV) va uning statistik tahlili bo‘yicha

xalqaro standartlar).

4. Junqueira, L. C., & Carneiro, J. (2021). Basic Histology: Text &

Atlas (16th ed.). McGraw Hill. (Miokard, biriktiruvchi to‘qima va asab tolalari

innervatsiyasining gistologik tuzilishi bo‘yicha).

5. Chen, P. S., Chen, L. S., Fishbein, M. C., Lin, S. F., & Nattel, S.

(2014). Role of the autonomic nervous system in atrial fibrillation: pathophysiology

and therapy. Circulation Research, 114(9), 1500-1515. (Asab uchlarining qayta

o‘sishi (nerve sprouting) va miokarddagi morfologik o‘zgarishlar haqida).

6. Shortliffe, E. H., & Cimino, J. J. (2014). Biomedical Informatics:

Computer Applications in Health Care and Biomedicine (4th ed.). Springer.

(Tibbiyotda axborot texnologiyalarini qo‘llash, olingan tibbiy ma'lumotlarni MS

Excel va boshqa dasturlarda qayta ishlash metodologiyasi).

7. Xrustalev, Yu. M. (2015). Falsafa, bioetika va tibbiyot tarixi.

(Bemorga yagona bio-ijtimoiy tizim sifatida qarash, klinik tafakkur va tibbiyot

falsafasi asoslari).

8. Kurbonovich, T. B. et al. (2025). DIGITAL TECHNOLOGIES IN

MEDICINE. TELEMEDICINE. IMRAS. Vol. 8. No. 12. P. 39-41.

9. Kurbonovich, T. B. et al. (2026). PROBLEMS IN MODERN

CULTURE: SOCIO-SPIRITUAL ANALYSIS IN THE CONTEXT OF

GLOBALIZATION AND DIGITAL TRANSFORMATION. Global Science

Review. Vol. 18. No. 1. P. 183-188.

10. Panji o‘g‘li, C. O. et al. (2026). REGENERATIVE PROPERTIES

AND MODERN HISTOLOGICAL ANALYSIS OF CONNECTIVE TISSUE IN

THE MORPHOFUNCTIONAL SYSTEM OF THE ORGANISM. American

Journal of Applied Medical Science. Vol. 4. No. 2. P. 230-235.

11. Turdimuratov, B.K. (2022). Teaching Medical Sciences Using

Innovative Methods and ICT. Tashkent: Uzbekistan Medical Publishing House.

12. Kurbonovich, T.B., & Bahodirovich, B.B. (2026). Step-by-step

acquisition of practical skills in studying information technologies in medicine.

Global Science Review, 17(1), 203–209.

13. Kurbonovich, T.B., & Nurhayat, M. (2026). Compilation and steps of

the medical situational issues algorithm. American Journal of Applied Medical

Science, 4(2), 59–63.

14. Turdimurodov, B.K., et al. The essence of electronic textbooks in

medical education. European Journal of Humanities and Educational

Advancements, 3(4), 48–50.

15. Shoxrullo, S., Mirzohid, B. (2026). MODERN CARDIAC SURGERY:

EVOLUTIONARY MILESTONES AND CLINICAL RELEVANCE. American

Journal of Applied Medical Science. Vol. 4. No. 3. P. 56-58

Published

2026-04-30