INGLIZ VA O‘ZBEK LINGVOMADANIYATLARIDA TABIAT IQLIMLARI — “SUV”, “YER”, “HAVO” VA “OLOV” KONSEPTLARINING TALQINI

Authors

  • Orzumurod Tugalov Author

Keywords:

lingvokulturoloji, tabiiy unsurlar, konseptual metafora, ingliz-o‘zbek qiyoslovi, milliy olam manzarasi.

Abstract

Ushbu maqolada to‘rtta tabiiy unsur: “SUV”, “YER”, “HAVO” va “OLOV”ning ingliz va o‘zbek tillarida anglanishi hamda ifodalanishi ko‘rib chiqiladi. Ish har ikkala tildagi idiomalar, maqollar va metaforalarga tayanadi hamda ularni lingvokulturoloji prizmasi orqali qiyoslaydi. Asosiy xulosa shuki: har ikki til ham insonning jismoniy tajribasidan kelib chiquvchi ba’zi bazaviy metaforik modellarni baham ko‘radi: yer barqarorlikni, olov xavf-hatarni, suv chuqur hissiyotlarni, havo esa noaniqlikni anglatadi. Ammo chuqurroq tahlil qilinsa, bu ikki madaniyat ushbu unsurlarga turlicha vazn berishi ma’lum bo‘ladi. O‘zbek tilida suv eng kuchli ijobiy madaniy yukka ega: u hayot, farovonlik va poklikni anglatadi. Yer esa vatanga va muqaddaslikka yaqin tushunchalarga bog‘langan. Ingliz tilida olov ko‘proq shaxsiy ehtiros va ambitsiyalarga taalluqli bo‘lsa, havo mavhum sohalarga ancha uzoqroq kirib borgan. Maqolada ushbu tafovutlar geografiya, kishilarning tirikchilik tarzi (dehqonchilik va sug‘orish madaniyati dengiz savdosiga qarshi) hamda diniy va madaniy tarixdan kelib chiqishi asoslab beriladi.

References

Akhmedov, J. & Davronov, M. “Ingliz va O'zbek Madaniyatida 'Olov' va 'Suv' Binar Konseptlarining Milliy Tafakkur va Lisoniy Ongni Shakllantirishdagi O'rni.” Qo‘qon DPI ilmiy xabarnomasi, 2025.

“A Comparative Study of Natural Phenomenon Names in Uzbek and English.” CyberLeninka.

“Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations,” Vol. 4, Issue 3, 2025, pp. 181-185.

Makarov, V. (2009). Cultural Significance of Natural Elements in Russian and Uzbek Proverbs. Tashkent: National University Press.

Shakespeare, W. (1599). A Midsummer Night's Dream. London: Thomas Fisher.

Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.

“Fire and Water in Uzbek and English Idioms and Proverbs.” Xorazm Ma'mun akademiyasi axborotnomasi, 4/4-2025, pp. 51-55.

Saydaliyeva, G. A. “Cognilinguocultural Features of Metaphors Formed Through Cosmic-Natural Symbols in English and Uzbek Languages.” Zenodo, 2025.

Turgunova, S. T. “Lexical and Cultural Features of Stable Expressions Related to the Four Elements of Nature.” Bright Mind Publishing, 2026.

“A Linguistic Analysis of Words and Expressions Related to Natural Phenomena in English and Uzbek Languages.” IMJRD, Vol. 12, Issue 5, 2025.

Akbaraliyevich LA. Contextual means of expressing phase in English and Uzbek languages. International Journal of Advanced Research in Education, Technology and Management. 2023 Apr 29

2(4).

Published

2026-09-30