MARKAZIY OSIYODA SHARQ RENESSANSI POYDEVORINING EVOLYUTSION BOSQICHLARI

Authors

  • Doniyarova Dilnoza Author
  • Isokulov Abdullo Oblokul o‘g‘li Author

Keywords:

Sharq Renessansi, Markaziy Osiyo, Somoniylar, Temuriylar, evolyutsion bosqichlar, Bayt ul-hikma, qomusiy olimlar, Ulugʻbek ilmiy maktabi, madaniy sivilizatsiya.

Abstract

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo hududida ilk va oʻrta asrlarda kechgan madaniy-maʼnaviy yuksalish, yaʼni Sharq Renessansining shakllanish poydevori, uning tarixiy-evolyutsion bosqichlari hamda jahon sivilizatsiyasiga koʻrsatgan taʼsiri tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda Islomgacha boʻlgan davr madaniy sintezi, IX-XII asrlardagi Birinchi Sharq Renessansi (Somoniylar, Qoraxoniylar va Xorazm Maʼmun akademiyasi davri) hamda XIV asr oxiri - XVI asr boshlaridagi Ikkinchi Sharq Renessansi (Temuriylar davri) oʻrtasidagi tarixiy uzviylik, ijtimoiy-siyosiy va falsafiy omillar qiyosiy-tahliliy usullar yordamida yoritiladi. Shuningdek, qomusiy olimlarning aniq va ijtimoiy-gumanitar fanlar rivojiga qoʻshgan hissasi ilmiy asoslab beriladi.

References

1. Karimov I.A. Yuksak maʼnaviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Maʼnaviyat, 2008.

2. Mirziyoyev Sh.M. Yangi Oʻzbekiston strategiyasi. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2021.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-60-son Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/-5841063

4. Abu Ali ibn Sino. Tib qonunlari: Saylanma. 1–3-jildlar. – Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi Xalq merosi nashriyoti, 1992.

5. Maʼnaviyat yulduzlari. – Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi Xalq merosi nashriyoti, 1999.

6. Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Fan, 1983.

7. Бартольд В.В. Улугбек и его время. – Петроград: Российская академия наук, 1918.

8. Mez A. Die Renaissance des Islams. – Heidelberg: Carl Winters Universitätsbuchhandlung, 1922.

9. Starr S.F. Lost Enlightenment: Central Asia’s Golden Age from the Arab Conquest to Tamerlane. – Princeton: Princeton University Press, 2013.

Published

2026-10-08