QADIMGI OʻZBEKISTON HUDUDIDA IRRIGATSIYA TIZIMLARINING SHAKLLANISH TARIXI
Keywords:
Qadimgi Oʻzbekiston, irrigatsiya tizimlari, sugʻorma dehqonchilik, arxeologik manbalar, kanal va ariqlar, suv xoʻjaligi, vohalar sivilizatsiyasi, qishloq xoʻjaligi tarixiAbstract
Mazkur maqolada Qadimgi Oʻzbekiston hududida irrigatsiya tizimlarining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari tarixiy-arxeologik manbalar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda Amudaryo va Sirdaryo havzalari, Zarafshon, Qashqadaryo, Surxondaryo hamda boshqa vohalarda sugʻorma dehqonchilikning paydo boʻlishi, ilk kanallar, ariqlar, suv omborlari va suv taqsimlash inshootlarining barpo etilishi masalalari yoritiladi. Irrigatsiya tizimlarining shakllanishi mahalliy tabiiy-geografik sharoit, aholi punktlarining rivojlanishi, iqtisodiy ehtiyojlar hamda ijtimoiy-siyosiy jarayonlar bilan uzviy bogʻliq ekani koʻrsatiladi. Shuningdek, bronza davridan antik va ilk oʻrta asrlargacha boʻlgan davrda suv xoʻjaligi infratuzilmasining takomillashuvi, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining kengayishi va vohalar sivilizatsiyasining qaror topishidagi oʻrni tahlil qilinadi. Xulosa sifatida, irrigatsiya tizimlari qadimgi Oʻzbekiston tarixida nafaqat iqtisodiy taraqqiyot, balki urbanizatsiya va madaniy rivojlanishning ham asosiy omillaridan biri boʻlgani asoslab beriladi.References
1. Tolstov, S. P. (1948). Drevniy Xorazm. Moskva: Izdatelstvo Akademii nauk SSSR.
2. Gafurov, B. G. (1972). Tojiklar: qadimiy, o'rta asr va zamonaviy tarix. Dushanbe: Donish.
3. Asqarov, A. A. (2007). O'zbek xalqining kelib chiqish tarixi. Toshkent: O'zbekiston.
4. Sagdullayev, A. S. (2006). Qadimgi O'zbekiston tarixi. Toshkent: Universitet.
5. Rtveladze, E. V. (2010). Qadimgi O'zbekiston sivilizatsiyasi. Toshkent: Sharq.
6. Buranov, A. (2014). O'zbekistonda sug'orish tizimlari tarixi. Toshkent: Fan va texnologiya.
7. Mirzaahmedov, R. (2009). Amudaryo va Sirdaryo havzalarida qadimgi sug'orish inshootlari. Toshkent: Fan.
8. Neronov, V. V., & Mukhamedjanov, A. R. (2001). Ancient irrigation systems in Central Asia: Archaeological evidence. Journal of Central Asian Studies, 6(2), 45-68.
9. Buryakov, Yu. F. (1990). Drevnie irrigatsionnye sistemy Sredney Azii. Tashkent: Fan.
10. O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti. (2018). Qadimgi O'zbekiston hududida sug'orish tizimlari: arxeologik tadqiqotlar natijalari. Toshkent: Nashr.