ARXEOLOGIK TOPILMALAR ASOSIDA QADIMGI OʻZBEKISTON AHOLISI TURMUSH TARZI
Keywords:
arxeologiya, qadimgi Oʻzbekiston, turmush tarzi, moddiy madaniyat, xoʻjalik faoliyati, qadimgi aholi, sopol idishlar, mehnat qurollari, dafn marosimlari, shaharsozlikAbstract
Mazkur maqolada Oʻzbekiston hududida olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasida aniqlangan moddiy madaniyat namunalariga tayangan holda qadimgi aholi turmush tarzining asosiy jihatlari tahlil qilinadi. Qazilmalar davomida topilgan mehnat qurollari, sopol idishlar, uy-joy qoldiqlari, dafn marosimlari bilan bogʻliq buyumlar hamda xoʻjalik faoliyatiga doir dalillar asosida aholi yashash tarzi, xoʻjalik shakllari, hunarmandchilik darajasi, diniy-e’tiqodiy tasavvurlari va ijtimoiy munosabatlari yoritiladi. Tadqiqot arxeologik materiallarni tarixiy-madaniy yondashuv asosida qiyosiy tahlil qilishga tayangan holda, neolit, bronza va ilk temir davrlarida hudud aholisining chorvachilik va dehqonchilikka asoslangan iqtisodiy faoliyati, yarim oʻtroq va oʻtroq turmush shakllarining shakllanishi hamda shaharsozlikning dastlabki bosqichlari haqida xulosalar chiqaradi. Shuningdek, topilmalar qadimgi jamiyatda ijtimoiy tabaqalanish, mehnat taqsimoti va madaniy aloqalar kengayib borganini koʻrsatadi. Natijalar Oʻzbekiston hududida sivilizatsiyaning shakllanish jarayonini anglashda arxeologik manbalarning muhim ilmiy ahamiyatga ega ekanini tasdiqlaydi.References
1. Asqarov, A. (1998). Oʻzbekistonning qadimgi tarixi. Toshkent: Fan nashriyoti.
2. Shoniyozov, K. (2001). Oʻzbek xalqining shakllanish jarayoni. Toshkent: Sharq nashriyoti.
3. Rtveladze, E. V. (2006). Qadimgi Oʻzbekiston sivilizatsiyasi. Toshkent: Oʻzbekiston.
4. Sagdullayev, A., Asqarov, A., Mavlonov, O., & Rahmonov, A. (2010). Oʻzbekiston tarixi: Qadimgi davr. Toshkent: Universitet.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti. (2015). Oʻzbekistonda arxeologik tadqiqotlar natijalari. Toshkent: Fan va texnologiya.
6. Narziqulov, B. (2009). Surxondaryo vohasi arxeologiyasi va qadimgi aholi turmushi. Toshkent: Fan.
7. Avanesova, N. A. (2012). Qadimgi Soʻgʻd madaniyati va turmush tarzi. Samarqand: SamDU nashriyoti.
8. Isomiddinov, O. (2014). Fargʻona vodiysining qadimgi aholisida xoʻjalik va madaniy hayot. Toshkent: Fan va texnologiya.
9. Rtveladze, E. V., & Saidov, A. S. (2007). Qadimgi Baqtriya: arxeologik topilmalar va tarixiy talqinlar. Toshkent: Universitet.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi. (2020). Oʻzbekiston hududidagi arxeologik yodgorliklar davlat reyestri. Toshkent: Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi.