JALOLIDDIN MANGUBERDINING MO‘G‘ULLARGA QARSHI KURASHI
Keywords:
Jaloliddin Manguberdi, Xorazmshohlar davlati, Chingizxon, mo‘g‘ullar istilosi, Parvon jangi, Hind daryosi jangi, Xuroson, Movarounnahr, harbiy kurash, XIII asr.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada XIII asrning birinchi choragida Xorazmshohlar davlatining mo‘g‘ullar istilosiga qarshi olib borgan kurashi va bu jarayonda Jaloliddin Manguberdining tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Maqolada Jaloliddinning siyosiy maydonga chiqishi, mo‘g‘ullar istilosi sharoitida harbiy kuchlarni birlashtirishga qaratilgan faoliyati, Parvon jangi, Hind daryosi bo‘yidagi jang hamda uning keyingi siyosiy-harbiy harakatlari tarixiy manbalar asosida yoritiladi. Shuningdek, Jaloliddinning mo‘g‘ullar ustidan erishgan harbiy muvaffaqiyatlari, davlatni qayta tiklashga bo‘lgan intilishlari va mintaqadagi siyosiy jarayonlarga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida Jaloliddin Manguberdining mo‘g‘ullar istilosiga qarshi kurashi Xorazmshohlar davlatining siyosiy va harbiy tarixidagi muhim jarayon sifatida baholanadi.References
1. Nasawi, Shihab al-Din Muhammad. Sirat al-Sultan Jalal al-Din Mangburni. Ed. Hamdi. Cairo, 1953. - Jaloliddin Manguberdining hayoti, harbiy yurishlari va siyosiy faoliyatini o‘rganishdagi asosiy zamondosh manba.
2. Juvayni, Ata-Malik. Tarikh-i Jahangushay. Ed. Muhammad Qazvini. 3 vols. Leiden–London, 1912-1937. - Mo‘g‘ullar istilosi va Xorazmshohlar tarixiga oid muhim forsiy tarixiy manba.
3. Ibn al-Athir. Al-Kamil fi al-Tarikh. - XIII asr boshlaridagi mo‘g‘ullar istilosi va Xorazmshohlar davri voqealarini o‘rganishda muhim arab tarixiy manbasi.
4. Bosworth, C. E. “Jalal-al-Din Khwarazmshah (I) Mengübirni.” Encyclopaedia Iranica, Vol. XIV, Fasc. 4, 2008, pp. 404–405. - Jaloliddinning hukmronligi, Parvon va Hind daryosi janglari, Eron va Ozarbayjondagi faoliyati hamda 1231-yildagi vafotiga oid ilmiy tahlil.
5. Boyle, J. A. “Djalāl al-Dīn Khwārazm-Shāh.” The Encyclopaedia of Islam, Vol. II, 1965, pp. 392-393. - Jaloliddin Manguberdi faoliyatiga oid ilmiy tadqiqot.
6. Boyle, J. A. “Dynastic and Political History of the Il-Khans.” In The Cambridge History of Iran, Vol. V. Cambridge, 1968, pp. 303-421. - Mo‘g‘ullar davri Eronining siyosiy tarixini yorituvchi tadqiqot.
7. Kafesoğlu, İbrahim. Harezmşahlar Devleti Tarihi (485-617/1092-1229). Ankara, 1965. - Xorazmshohlar davlatining siyosiy tarixi va davlat boshqaruviga oid tadqiqot.
8. Spuler, Bertold. Die Mongolen in Iran: Politik, Verwaltung und Kultur der Ilchanzeit 1220-1350. Leipzig, 1939. - Mo‘g‘ullarning Eron hududidagi siyosiy va harbiy faoliyatini o‘rganuvchi fundamental tadqiqot.
9. Barthold, W. Turkestan Down to the Mongol Invasion. 3rd ed. London, 1968. - Mo‘g‘ullar istilosidan oldingi Turkistonning siyosiy tarixi va istilo jarayoniga oid fundamental tadqiqot.