AMIR TEMURNING HARBIY SAN’ATI VA MARKAZLASHGAN DAVLAT BARPO ETISH SIYOSATI

Authors

  • Ismoiljonov Fazliddin Farxodbek ogli Author

Keywords:

Amir Temur, Temuriylar davlati, harbiy yurishlar, Movarounnahr, Anqara jangi, Hindiston yurishi, Oltin O‘rda, strategiya, harbiy diplomatiya, markazlashgan davlat, o‘rta asrlar tarixi, geopolitika, qo‘shin tuzilmasi, harbiy boshqaruv, savdo yo‘llari.

Abstract

Mazkur maqolada Amir Temurning harbiy yurishlari tarixiy manbalar, zamonaviy tarixshunoslik yondashuvlari hamda harbiy-siyosiy tahlillar asosida o‘rganiladi. Tadqiqotda XIV asrning ikkinchi yarmi – XV asr boshlarida Temuriylar davlati hududiy kengayishining asosiy bosqichlari, yurishlarning strategik maqsadlari va ularning Markaziy Osiyo hamda unga tutash hududlarning siyosiy-iqtisodiy rivojlanishiga ta’siri tahlil qilingan. Ma’lumotlarga ko‘ra, Amir Temur qariyb 35 yil davom etgan siyosiy faoliyati davomida 27 dan ortiq yirik harbiy yurishlarni amalga oshirib, Movarounnahrdan tortib Hindiston, Eron, Iroq, Kavkaz, Suriya va Anadolugacha bo‘lgan keng hududlarda harbiy ustunlikni qo‘lga kiritgan. Ayniqsa, 1398-yildagi Hindiston yurishi, 1402-yildagi Anqara jangida Yildirim Boyazid ustidan qozonilgan g‘alaba hamda Oltin O‘rda hukmdori To‘xtamishxonga qarshi olib borilgan janglar Yevroosiyo geosiyosiy muvozanatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. Maqolada Temur qo‘shinining harbiy tuzilmasi, tezkor harakatlanish strategiyasi, razvedka tizimi va intizom tamoyillari ilmiy jihatdan baholanadi. Shuningdek, harbiy yurishlarning savdo yo‘llari, diplomatik aloqalar va shaharsozlik taraqqiyotiga ko‘rsatgan ta’siri statistik hamda qiyosiy ma’lumotlar asosida yoritiladi.

References

1. Nizomiddin Shomiy. Zafarnoma. – Toshkent: O‘zbekiston, 1996.

2. Sharafiddin Ali Yazdiy. Zafarnoma. – Toshkent: Sharq, 1997.

3. Ahmedov B. Amir Temur. – Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi

nashriyoti, 1995.

4. Ziyo A. O‘zbek davlatchiligi tarixi. – Toshkent: Sharq, 2000.

5. Nizomiddin Shomiy. Zafarnoma. – Toshkent: O‘zbekiston, 1996.

6. Sharafiddin Ali Yazdiy. Zafarnoma. – Toshkent: Sharq, 1997.

7. Ahmedov B. Amir Temur. – Toshkent, 1995.

8. Dadaboyev H. Amir Temurning harbiy mahorati. – Toshkent: Fan, 2004.

9. Ziyo A. O‘zbek davlatchiligi tarixi. – Toshkent: Sharq, 2000.

10.Muhammadjonov A. Temur va temuriylar saltanati. – Toshkent, 1994.

11.Hayitmetov A. Amir Temur va jahon tarixi. – Toshkent, 1996.

12.Temur tuzuklari. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 1991.

13.Karimov I. A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008.

14.Sagdullayev A. O‘zbekiston tarixi. – Toshkent, 2019.

1. Rasulov B. Amir Temur harbiy san’ati va strategiyasi // Tarix va bugun. – 2021. –

№3. – B. 45–52.

1. Kozimjon o’g, N. M. K. (2026). BUXORO AMIRI AMIR NASRULLONING

SIYOSIY FAOLIYATI MAHALLIY VA HORIJIY MANBALAR ASOSIDA.

TADQIQOTLAR, 79(2), 2850291-2850291.

2. Kozimjon o’g, N. M. K. (2026). BUXORO AMIRI AMIR NASRULLONING

SIYOSIY FAOLIYATI MAHALLIY VA HORIJIY MANBALAR ASOSIDA.

TADQIQOTLAR, 79(2), 2850291-2850291.

3. Kоzimjоn о‘g, N. M. K. (2025). RUSLAR TOMONIDAN XIVA XONLIGINING

BOSIB OLINISHI TARIXIY MANBALAR TAHLILI ASOSIDA II-QISIM.

INTERNATIONAL JOURNAL OF INTEGRATED SCIENCES, 1(1).

4. Kozimjon o’g, N. M. K. (2025). TOSHKENTNING ROSSIYA IMPERIYASI

TOMONIDAN BOSIB OLINISHI. FARS International Journal of Education,

Social Science & Humanities., 13(7), 47-53.

5. Egamberdiyev, B. (2026). O ‘ZBEKISTONDA MAHALLIY ODATLAR VA

MAROSIMLARNING SHAKLLANISHI VA ULARNING FALSAFIY-TARIXIY

MOHIYATI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари

Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of

Humanities and Social Sciences., 6(1), 75-82.

6. Van Gennep A. The Rites of Passage (PDF). – 1909/1960

7. Мавлонов, А. А., & Абдуллаев, Б. Д. (2016). Водные ресурсы Узбекистана и

их использование: современное состояние и перспективы. ГЕОГРАФИЯ

ЖƏНЕ, 1998, 63.

8. Мавлонов, А. А. (2024). ТИЛ МАСАЛАСИ–МАЪНАВИЙ

МУСТАҚИЛЛИКНИНГ АСОСИЙ ШАРТИ СИФАТИДА. Вестник

магистратуры, (6-1 (153)), 42-46.

9. Мавлонов, А. А., & Раҳимжонова, И. (2023). ЎРТА ОСИЁГА

ФОТОГРАФИЯНИНГ КИРИБ КЕЛИШИ ТАРИХИ. Вестник магистратуры,

(5-3 (140)), 44-45.

Published

2026-05-06