MUQUMIY SATIRASIDA KAMBAGʻALLIK VA BOYLIK OʻRTASIDAGI TAFOVUTNING IQTISODIY TALQINI

Authors

  • Maxmutaliyeva Madinabonu Xikmatilla qizi Author

Keywords:

Muqimiy, satira, kambagʻallik, boylik tafovuti, iqtisodiy tengsizlik, Gini koeffitsienti, Oʻzbekiston, adabiyot va iqtisodiyot.

Abstract

Ushbu maqola XIX asr oxiri – XX asr boshlarida yashab ijod etgan oʻzbek shoiri Muhammad Aminxoʻja Muqimiy (1850–1903) satirik asarlarida kambagʻallik va boylik tafovutining iqtisodiy jihatdan talqinini oʻrganishga bagʻishlanadi [1]. Tadqiqot IMRAD metodologiyasi doirasida amalga oshirilgan boʻlib, matn tahlili, kontekstual-tarixiy yondashuv va 2023–2025-yillar statistik ma'lumotlari bilan qiyosiy tahlilni birlashtiradi. Muqimiy asarlaridagi ijtimoiy personajlar zamonaviy iqtisodiy tengsizlik koʻrsatkichlari (Gini koeffitsienti, qashshoqlik chegarasi, daromad taqsimoti) bilan solishtirildi. Oʻzbekiston Respublikasi misolida zamonaviy statistik ma’lumotlar keltirildi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, shoirning iqtisodiy tafovutni tasvirlash usullari zamonaviy iqtisodiy-sotsiologik nazariyalar bilan sezilarli darajada mos keladi.

References

1. Muqumiy (Muhammad Aminxoʻja Muqimiy, 1850–1903) – oʻzbek

klassik adabiyotining eng ko'zga ko'ringan vakili. Qarang: Yoʻldoshev, M. (2018).

Muqimiy hayoti va ijodi. Toshkent: Fan nashriyoti.

2. Bekmurodov, A. (2022). Oʻzbek adabiy tanqidida ijtimoiy-iqtisodiy

yondashuv. Toshkent: Ozbekiston nashriyoti, b. 47.

3. World Bank. (2024). Uzbekistan Poverty Assessment 2024.

Washington D.C.: World Bank Group.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). Aholi turmush

darajasi toʻgʻrisida hisobot. Toshkent, b. 12–18.

5. Yusupov, K. (2019). Muqimiy asarlarida ijtimoiy keskinlik.

Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti, b. 61.

6. Karimov, I., & Nazarov, S. (2024). XIX asr Oʻrta Osiyo iqtisodiyoti va

adabiyot. Toshkent: Oʻqituvchi, b. 102–115.

7. Hasanov, R. (2023). Oʻzbekistonda tengsizlik va ijtimoiy

stratifikatsiya. Iqtisodiyot va jamiyat, 4(2), 33–51.

8. Tursunov, B. (2023). Adabiyot va iqtisodiyot: Muqimiy satirasida

boylik tafovuti. Filologiya masalalari, 1(3), 14–29.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2025). Ijtimoiyiqtisodiy koʻrsatkichlar. Toshkent, jadval 3.4.

10. Karimov, I., & Nazarov, S. (2024). XIX asr O'rta Osiyo iqtisodiyoti va

adabiyot. Toshkent: Oʻqituvchi.

11. Muqimiy, M. A. (2015). Tanlangan asarlar (toʻliq toʻplam). Toshkent:

Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2023). Aholi turmush

darajasi toʻgʻrisida hisobot – 2023. Toshkent: Davlat statistika qoʻmitasi.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). Ijtimoiyiqtisodiy ko'rsatkichlar – 2024. Toshkent: Davlat statistika qoʻmitasi.

14. Yoʻldoshev, M. (2018). Muqimiy hayoti va ijodi. Toshkent: Fan

nashriyoti.

15. Yusupov, K. (2019). Muqimiy asarlarida ijtimoiy keskinlik.

Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti.

Published

2026-05-07