MUQUMIY SATIRASIDA KAMBAGʻALLIK VA BOYLIK OʻRTASIDAGI TAFOVUTNING IQTISODIY TALQINI
Keywords:
Muqimiy, satira, kambagʻallik, boylik tafovuti, iqtisodiy tengsizlik, Gini koeffitsienti, Oʻzbekiston, adabiyot va iqtisodiyot.Abstract
Ushbu maqola XIX asr oxiri – XX asr boshlarida yashab ijod etgan oʻzbek shoiri Muhammad Aminxoʻja Muqimiy (1850–1903) satirik asarlarida kambagʻallik va boylik tafovutining iqtisodiy jihatdan talqinini oʻrganishga bagʻishlanadi [1]. Tadqiqot IMRAD metodologiyasi doirasida amalga oshirilgan boʻlib, matn tahlili, kontekstual-tarixiy yondashuv va 2023–2025-yillar statistik ma'lumotlari bilan qiyosiy tahlilni birlashtiradi. Muqimiy asarlaridagi ijtimoiy personajlar zamonaviy iqtisodiy tengsizlik koʻrsatkichlari (Gini koeffitsienti, qashshoqlik chegarasi, daromad taqsimoti) bilan solishtirildi. Oʻzbekiston Respublikasi misolida zamonaviy statistik ma’lumotlar keltirildi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, shoirning iqtisodiy tafovutni tasvirlash usullari zamonaviy iqtisodiy-sotsiologik nazariyalar bilan sezilarli darajada mos keladi.
References
1. Muqumiy (Muhammad Aminxoʻja Muqimiy, 1850–1903) – oʻzbek
klassik adabiyotining eng ko'zga ko'ringan vakili. Qarang: Yoʻldoshev, M. (2018).
Muqimiy hayoti va ijodi. Toshkent: Fan nashriyoti.
2. Bekmurodov, A. (2022). Oʻzbek adabiy tanqidida ijtimoiy-iqtisodiy
yondashuv. Toshkent: Ozbekiston nashriyoti, b. 47.
3. World Bank. (2024). Uzbekistan Poverty Assessment 2024.
Washington D.C.: World Bank Group.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). Aholi turmush
darajasi toʻgʻrisida hisobot. Toshkent, b. 12–18.
5. Yusupov, K. (2019). Muqimiy asarlarida ijtimoiy keskinlik.
Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti, b. 61.
6. Karimov, I., & Nazarov, S. (2024). XIX asr Oʻrta Osiyo iqtisodiyoti va
adabiyot. Toshkent: Oʻqituvchi, b. 102–115.
7. Hasanov, R. (2023). Oʻzbekistonda tengsizlik va ijtimoiy
stratifikatsiya. Iqtisodiyot va jamiyat, 4(2), 33–51.
8. Tursunov, B. (2023). Adabiyot va iqtisodiyot: Muqimiy satirasida
boylik tafovuti. Filologiya masalalari, 1(3), 14–29.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2025). Ijtimoiyiqtisodiy koʻrsatkichlar. Toshkent, jadval 3.4.
10. Karimov, I., & Nazarov, S. (2024). XIX asr O'rta Osiyo iqtisodiyoti va
adabiyot. Toshkent: Oʻqituvchi.
11. Muqimiy, M. A. (2015). Tanlangan asarlar (toʻliq toʻplam). Toshkent:
Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2023). Aholi turmush
darajasi toʻgʻrisida hisobot – 2023. Toshkent: Davlat statistika qoʻmitasi.
13. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). Ijtimoiyiqtisodiy ko'rsatkichlar – 2024. Toshkent: Davlat statistika qoʻmitasi.
14. Yoʻldoshev, M. (2018). Muqimiy hayoti va ijodi. Toshkent: Fan
nashriyoti.
15. Yusupov, K. (2019). Muqimiy asarlarida ijtimoiy keskinlik.
Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti.