MUQIMIY SATIRASIDA ISROFGARCHILIK VA IQTISODIY MUAMMOLAR TALQINI.
Keywords:
Muqimiy, satira, isrofgarchilik, iqtisodiy tarix, XIX asr O'zbekistoni, Qo'qon xonligi, byudjet, soliq zulmi, korrupsiya, badiiy iqtisodiyot.Abstract
Ushbu maqola XIX asrning ikkinchi yarmi O'zbekiston adabiyotining yirik namoyandasi Muqimiy (1850–1903) satirik asarlarida isrofgarchilik va iqtisodiy muammolarning badiiy talqinini ko'rib chiqadi. Maqolada Muqimiyning sakkizta asosiy asarini IMRAD metodologiyasi doirasida tahlil qiladi. Hermenevtik tahlil, qiyosiy adabiyot va iqtisodiy tarix usullaridan foydalanilgan holda shoir asarlaridagi isrofgarchilik, soliq zulmi, byudjet o'g'irligi va iqtisodiy tengsizlik mavzulari zamonaviy iqtisodiy nazariyalar bilan qiyoslanadi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, Muqimiy bir vaqtning o'zida ham badiiy siymo, ham iqtisodiy tadqiqotchi sifatida namoyon bo'ladi. Uning satiralari zamonaviy iqtisodiy muammolar — korrupsiya, isrofgarchilik, moliyaviy savodsizlik — bilan hayratlanarli darajada hamnafas ekanligi isbotlanadi.
References
1. Ergashev, A.R. (2019). Qo'qon xonligining iqtisodiy inqirozi va uning
oqibatlari. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti.
2. Karimov, N.I. (2018). Islom iqtisodiy etikasi: isrofgarchilik
muammosi. O'zbek tili va adabiyoti, 3(2), 41–58.
3. Mirzayev, O.M. (2015). Muqimiy: shoir va satirik. Toshkent: Sharq
nashriyoti.
4. Muqimiy, M.A.X. (1994). To'liq asarlar to'plami (A. Rasulov tahriri
ostida). Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.
5. Nazarov, B.S. (2020). O'rta Osiyo klassik adabiyotida iqtisodiy
mavzular. Samarqand Davlat Universiteti ilmiy axborotnomasi, 1, 72–89.
6. Saidov, X.T. (2021). Adabiy iqtisodiyot: yangi metodologik
yondashuv. O'zbekiston iqtisodiy jurnali, 4(1), 28–47.
7. Tursunov, F.O. (2017). Hermenevtik usul adabiyotshunoslikda.
Toshkent: Universitet.
8. Xolmatov, S.J. (2016). XIX asr O'rta Osiyo savdo va iqtisodiy
munosabatlari. Toshkent: O'zbekiston tarixi.
9. Jensen, M.C. & Meckling, W.H. (1976). Theory of the firm: Managerial
behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics,
3(4), 305–360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X
10. O'zbekiston Milliy Statistika Qo'mitasi. (2022). O'zbekiston
Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli. stat.uz saytidan olindi:
11. O'zbekiston Moliya Vazirligi. (2022). Davlat byudjeti ijrosi to'g'risida
hisobot. mf.uz saytidan olindi: https://www.mf.uz