INKLYUZIYA FAQAT MAKTABGA QABUL QILISHDAN BOSHLANMAYDI: ALOHIDA TA’LIM EHTIYOJLARI BO‘LGAN BOLALARNING IJTIMOIY-PEDAGOGIK MOSLASHUVI MUAMMOLARI

Authors

  • Fayzullayeva Nozima Rustam qizi Author

Keywords:

inklyuziv ta’lim, alohida ta’lim ehtiyojlari, ijtimoiy-pedagogik moslashuv, maxsus pedagogika, korreksion pedagogika, umumta’lim maktabi, ijtimoiy inklyuziya, pedagogik qo‘llab-quvvatlash, tengdoshlar munosabati, O‘zbekiston ta’lim tizimi.

Abstract

Mazkur maqolada alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarni umumta’lim maktabiga jalb etishning o‘zi bilan inklyuziv ta’lim jarayoni yakunlanmasligi, aksincha, bolaning ta’lim muhitida ijtimoiy, pedagogik va psixologik jihatdan to‘laqonli ishtirokini ta’minlash asosiy vazifa ekanligi tahlil qilinadi. Muammo O‘zbekistonning amaldagi ta’lim siyosati, inklyuziv ta’limni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar, maxsus pedagogika bo‘yicha mahalliy ilmiy qarashlar hamda xalqaro tadqiqotlar bilan bog‘liq holda yoritilgan. Maqolada L.R. Mo‘minova, M.Y. Ayupova, D.A. Nurkeldiyeva, Sh.A. Amirsaidova kabi o‘zbek maxsus pedagogika va korreksion pedagogika maktabi vakillarining ilmiy qarashlaridan kelib chiqadigan individual yondashuv, korreksion-rivojlantiruvchi yordam, bolaning kommunikativ va ijtimoiy imkoniyatlarini rivojlantirish tamoyillari inklyuziv ta’lim sharoitiga tatbiqan tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekistonda “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun, “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonun, PQ-4860-son qaror va boshqa normativ hujjatlarning mazmuni amaliy nuqtayi nazardan ko‘rib chiqiladi. Maqolada inklyuziv maktabning samaradorligini faqat qamrov ko‘rsatkichlari bilan emas, balki bolaning darsdagi ishtiroki, tengdoshlari bilan munosabati, mustaqilligi, kommunikativ faolligi va maktab jamoasiga tegishlilik hissi orqali baholash taklif etiladi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 23.09.2020.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining inklyuziv ta’limni rivojlantirishga oid farmon va qarorlari.

3. UNESCO. Inclusion and Education: All Means All. Global Education Monitoring Report. Paris: UNESCO, 2020.

4. UNICEF. Inclusive Education. UNICEF education resources.

5. Ayupova M.Yu. Logopediya. — Toshkent.

6. Mo‘minova D. Maxsus pedagogika asoslari. — Toshkent.

7. Nurkeldiyeva D.A. Maxsus pedagogika va korreksion ta’limga oid ilmiy-metodik ishlar.

8. Amirsaidova Sh.M. Maxsus pedagogika va inklyuziv ta’limga oid tadqiqotlar.

Published

2026-10-05