ISH HAQI VA ISHSIZLIK DARAJASI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK: FILLIPS EGRI CHIZIG‘I O‘ZBEKISTON MISOLIDA

Authors

  • Shakirova Nigora Axralovna Author
  • Bekimbetov Aybek Azamatovich Author

Keywords:

Fillips egri chizig‘i, ish haqi, ishsizlik, inflyatsiya, mehnat bozori, nominal ish haqi, real ish haqi, O‘zbekiston, SIAT, iqtisodiy siyosat

Abstract

Ushbu maqolada ish haqi va ishsizlik darajasi o‘rtasidagi bog‘liqlik Fillips egri chizig‘i nazariyasi asosida O‘zbekiston misolida o‘rganiladi. Tadqiqotda 2017–2025-yillar bo‘yicha rasmiy statistik ma’lumotlar — o‘rtacha oylik nominal hisoblangan ish haqi, ishsizlik darajasi va iste’mol narxlari indeksining yillik o‘zgarishi tahlil qilindi. Ish haqi o‘sish sur’atlari hisoblanib, inflyatsiya bilan solishtirildi; nominal ko‘rsatkichlar real xarid qobiliyatini to‘liq ifodalamasligi alohida ta’kidlandi. Ma’lumotlar davr oxirida ishsizlik darajasi pasaygan va nominal ish haqi o‘sganini ko‘rsatadi. Bu holat mehnat bozorining tiklanishi va ish haqi dinamikasini aks ettiradi, biroq klassik Fillips egri chizig‘idagi qisqa muddatli teskari bog‘liqlikni o‘z-o‘zidan tasdiqlamaydi. Sababi, ish haqi va ishsizlikka mehnat unumdorligi, inflyatsion kutilmalar, tarkibiy o‘zgarishlar, migratsiya, norasmiy bandlik hamda davlat siyosati bir vaqtda ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada O‘zbekiston sharoitida Fillips egri chizig‘ini ehtiyotkorlik bilan talqin qilish va kelgusida kengroq ekonometrik tahlil o‘tkazish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Ishsizlik darajasi — SIAT rasmiy statistik ma’lumotlar bazasi. https://siat.stat.uz/data/1875/ (murojaat sanasi: 21.10.2026).

2. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘rtacha hisoblangan oylik ish haqi (yillik) — SIAT. https://siat.stat.uz/data/500/ (murojaat sanasi: 21.10.2026).

3. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Iste’mol narxlari indeksining yillik dinamikasi, oldingi yil dekabriga nisbatan — SIAT. https://siat.stat.uz/data/3003/ (murojaat sanasi: 21.10.2026).

4. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Mehnat bozori: ish haqi va bandlik bo‘yicha rasmiy statistik ma’lumotlar. https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/labor-market-2 (murojaat sanasi: 21.10.2026).

5. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha o‘rtacha oylik nominal hisoblangan ish haqi (yillik) — SIAT. https://siat.stat.uz/data/464/ (murojaat sanasi: 21.10.2026).

6. Phillips, A. W. (1958). The Relation between Unemployment and the Rate of Change of Money Wage Rates in the United Kingdom, 1861–1957. Economica, 25(100), 283–299.

7. Friedman, M. (1968). The Role of Monetary Policy. American Economic Review, 58(1), 1–17.

8. Phelps, E. S. (1967). Phillips Curves, Expectations of Inflation and Optimal Unemployment over Time. Economica, 34(135), 254–281.

9. Samuelson, P. A., & Solow, R. M. (1960). Analytical Aspects of Anti-Inflation Policy. American Economic Review, 50(2), 177–194.

Published

2026-10-21