O‘ZBEKISTONDA INFLYATSIYA DINAMIKASINING STATISTIK TAHLILI: 2019–2025-YILLAR
Keywords:
inflyatsiya, iste’mol narxlari indeksi, dinamik qator, standart og‘ish, zanjirli indeks, xarid qobiliyati, tariflar, O‘zbekiston.Abstract
Maqolada O‘zbekistonda 2019–2025-yillardagi dekabr-dekabr inflyatsiyasi dinamik qator, tavsifiy statistika, chiziqli trend va zanjirli indeks usullari yordamida tahlil qilingan. Dastlabki ma’lumotlar sifatida Statistika agentligining iste’mol narxlari indeksi qatori olingan va har bir yillik qiymat rasmiy e’lonlar bilan solishtirib tekshirilgan. Natijalarga ko‘ra, inflyatsiya 2019-yildagi 15,2 foizdan 2025-yilda 7,3 foizga tushgan (−7,9 foiz band); davrning o‘rtacha darajasi 10,64 foiz, mediana 10,0 foiz, tanlanma standart og‘ish 2,56 foiz bandga teng bo‘lgan, chiziqli trend yiliga o‘rtacha 0,98 foiz bandlik pasayishni ko‘rsatgan. Shu bilan birga, yetti yillik zanjirli hisob narxlar darajasi 2,03 baravar oshganini, ya’ni pulning xarid qobiliyati qariyb yarmiga kamayganini bildiradi. 2024-yildagi qisqa muddatli tezlashuv pullik xizmatlar narxining 26,7 foizga o‘sishi, ya’ni tartibga solinadigan tariflar bilan bog‘liq. Tadqiqot tavsifiy xarakterga ega va sabab-oqibat munosabatlarini isbotlamaydi.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (Milliy statistika qo‘mitasi). Yillik iste’mol narxlari indeksining o‘zgarishi (o‘tgan yil dekabriga nisbatan). SIAT ochiq ma’lumotlar jadvali, kod 1.11.01.0009. URL: https://siat.stat.uz/data/3003/?lang=en
2. International Monetary Fund. Consumer Price Index Manual: Concepts and Methods. — Washington, DC: IMF, 2020.
3. Fischer S., Modigliani F. Towards an Understanding of the Real Effects and Costs of Inflation // Weltwirtschaftliches Archiv. — 1978. — Vol. 114, No. 4. — P. 810–833.
4. Bernanke B. S., Mishkin F. S. Inflation Targeting: A New Framework for Monetary Policy? // Journal of Economic Perspectives. — 1997. — Vol. 11, No. 2. — P. 97–116.
5. Central Bank of Uzbekistan to move to inflation targeting from January 1, 2020 // Kun.uz. — 20.11.2019. URL: https://kun.uz/en/news/2019/11/20/central-bank-of-uzbekistan-to-move-to-inflation-targeting-from-january-1-2020
6. Uzbekistan’s Central Bank considers lowering inflation target after decades of high rates (E. Zokirov, Markaziy bank pul-kredit siyosati departamenti boshlig‘i) // Kun.uz. — 28.11.2024. URL: https://kun.uz/en/news/2024/11/28/uzbekistans-central-bank-considers-lowering-inflation-target-after-decades-of-high-rates
7. World Bank. Inflation, consumer prices (annual %) — Uzbekistan (FP.CPI.TOTL.ZG). World Development Indicators. URL: https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG?locations=UZ
8. Inflation in 2019 exceeded 15% – State Statistics Committee // Kun.uz. — 02.01.2020. URL: https://kun.uz/en/news/2020/01/02/inflation-in-2019-exceeded-15-state-statistics-committee
9. Consumer inflation rate recorded at 11.1% in 2020 – Statistics Committee // Kun.uz. — 01.01.2021. URL: https://kun.uz/en/news/2021/01/01/consumer-inflation-rate-recorded-at-111-in-2020-statistics-committee
10. Annual inflation rate amounts to 9.98% at the end of 2021 // Kun.uz. — 03.01.2022. URL: https://kun.uz/en/news/2022/01/03/annual-inflation-rate-amounts-to-998-at-the-end-of-2021
11. Inflation 2022 (Goskomstat ma’lumotlari) // Spot.uz. — 02.01.2023. URL: https://www.spot.uz/ru/2023/01/02/inflation-2022/
12. Inflation in 2023 (Statistika agentligi ma’lumotlari) // Gazeta.uz. — 03.01.2024. URL: https://gazeta.uz/en/2024/01/03/inflation
13. Inflation in 2024 (Statistika agentligi ma’lumotlari) // Gazeta.uz. — 03.01.2025. URL: https://gazeta.uz/en/2025/01/03/inflation
14. Inflation in Uzbekistan slows to 7.3 percent in 2025 // Kun.uz. — 01.01.2026. URL: https://kun.uz/en/news/2026/01/01/inflation-in-uzbekistan-slows-to-73-percent-in-2025