OʻZBEKISTON TASHQI SAVDO AYLANMASINING STATISTIK TAHLILI (2019–2025)
Keywords:
tashqi savdo aylanmasi, eksport, import, savdo balansi, tavsifiy statistika, variatsiya koeffitsiyenti, chiziqli trend, OʻzbekistonAbstract
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasining 2019–2025 yillardagi tashqi savdo aylanmasi tavsifiy statistika usullari yordamida tahlil qilingan. Tadqiqotda arifmetik oʻrtacha, median, standart ogʻish, variatsiya koeffitsiyenti, geometrik oʻrtacha oʻsish sur'ati, chiziqli trend va z-ball usullari qoʻllanilgan. Natijalar shuni koʻrsatadiki, tashqi savdo aylanmasi 2019–2025 yillarda 42,2 mlrd dollardan 81,2 mlrd dollarga yetgan, biroq salbiy savdo balansi barqaror oʻsib, 2023-yilda 13,7 mlrd dollarga yetgan. Eksport geometrik oʻrtacha yillik 11,2 foizga oʻsgan boʻlsa, import 11,8 foizga oʻsgan, bu esa tarkibiy import qaramligini tasdiqlaydi. 2020-yildagi COVID-19 ta'siridagi pasayish statistik autlayer sifatida aniqlangan.References
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 2-sentabrdagi PF-5177-son Farmoni «Valyutani tartibga solish toʻgʻrisida».
2. Oʻzbekiston Statistika agentligi. Tashqi savdo press-relizi, 2022-yil dekabr. — stat.uz.
3. Kun.uz. Uzbekistan’s foreign trade tops $81bn in 2025 as gold exports surge. — 2026-yil, yanvar.
4. Interfax. Uzbekistan’s foreign trade turnover rises 23.9 % in 2023. — 2024-yil, yanvar.
5. Kun.uz. Uzbekistan’s foreign trade turnover hit $66 billion in 2024. — 2025-yil 21-yanvar.
6. Kun.uz. Uzbekistan’s FTT dropped by $5.5 bn in 2020. — 2021-yil, fevral.
7. Kun.uz. Foreign trade turnover of Uzbekistan at $42.1 billion in 2021. — 2022-yil, yanvar.
8. Kun.uz. MIFT sums up results of foreign trade activities for 2019. — 2020-yil, yanvar.
9. Kun.uz. Uzbekistan’s top 10 trade partners for 2024: China and Russia top the list. — 2024-yil, oktabr.
10. Kun.uz. Uzbekistan conducted trade relations with 198 countries in 2023. — 2024-yil, fevral.
11. Krugman, P., Obstfeld, M. & Melitz, M. (2018). International Economics: Theory and Policy. 11th ed. Pearson.
12. Kun.uz. Uzbekistan’s foreign trade report for H1 2024: export declines in key sectors, import growth in energy and machinery. — 2024-yil, iyul.
13. World Bank. Uzbekistan Country Overview 2024. — worldbank.org.
14. Elgar, E. (2020). Economic Diversification in Resource-Rich Countries. Edward Elgar Publishing.