OʻZBEKISTONDA IQTISODIY OʻSISH VA INFLYATSIYA OʻRTASIDAGI BOGʻLIQLIKNI STATISTIK TAHLIL QILISH

Authors

  • Kuvanov Ulug’bek To’lqin o’g’li Author
  • Shakirova Nigora Axralovna Author

Keywords:

statistika, real yalpi ichki mahsulot, iqtisodiy oʻsish, inflyatsiya, iste'mol narxlari indeksi, dinamik qator, oʻrtacha arifmetik, korrelatsiya, variatsiya koeffitsiyenti, makroiqtisodiy tahlil.

Abstract

Ushbu tezisda Oʻzbekiston Respublikasida real yalpi ichki mahsulot (YAIM) oʻsishi va iste'mol narxlari inflyatsiyasi oʻrtasidagi munosabat 2020–2024-yillar ma'lumotlari asosida statistik jihatdan oʻrganiladi. Tadqiqotda dinamik qatorlarni taqqoslash, oʻrtacha arifmetik, median, standart ogʻish, variatsiya koeffitsiyenti va Pirson korrelatsiya koeffitsiyentidan foydalanish orqali koʻrsatkichlarning oʻzgarishi baholanadi. Xalqaro valyuta jamgʻarmasining 2025-yilgi mamlakat hisoboti ma'lumotlari asos qilib olinadi. Hisob-kitoblar real YAIM oʻsishi oʻrtacha 5,68 foiz, iste'mol narxlari indeksining yillik oʻrtacha oʻsishi esa 10,94 foiz boʻlganini koʻrsatadi. Tanlangan besh kuzatuv boʻyicha real YAIM oʻsishi va oʻrtacha inflyatsiya oʻrtasidagi korrelatsiya koeffitsiyenti taxminan −0,79 ga teng. Biroq kuzatuvlar soni kamligi va boshqa makroiqtisodiy omillar hisobga olinmagani sababli natija sabab-oqibat munosabati sifatida talqin qilinmaydi.

References

[1] International Monetary Fund (IMF). Republic of Uzbekistan: 2025 Article IV Consultation—Press Release

and Staff Report. IMF Country Report No. 25/143. Washington, DC: IMF, 2025. https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2025/06/18/567234

[2] International Monetary Fund (IMF). World Economic Outlook Database. Makroiqtisodiy koʻrsatkichlar va ma'lumotlar metodologiyasi. https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database

[3] World Bank. World Development Indicators: Uzbekistan. YAIM, iqtisodiy oʻsish va boshqa makroiqtisodiy indikatorlar. https://data.worldbank.org/country/uz

[4] World Bank. Inflation, consumer prices (annual %) — Uzbekistan. World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG?locations=UZ

[5] Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Rasmiy statistika portali: milliy hisoblar va narxlar statistikasi. https://stat.uz/

[6] Gujarati, D. N., Porter, D. C. Basic Econometrics. 5th ed. New York: McGraw-Hill, 2009.

[7] Newbold, P., Carlson, W. L., Thorne, B. Statistics for Business and Economics. 9th ed. Pearson, 2013.

[8] Anderson, D. R., Sweeney, D. J., Williams, T. A. Statistics for Business & Economics. 14th ed. Cengage Learning, 2020.

[9] OpenStax. Introductory Statistics. Rice University. https://openstax.org/details/books/introductory-statistics

[10] International Monetary Fund (IMF). Republic of Uzbekistan: 2024 Article IV Consultation—Staff Report. https://www.imf.org/en/Countries/UZB

Published

2026-10-29