OʻZBEKISTONDA TOʻGʻRIDAN-TOʻGʻRI XORIJIY INVESTITSIYALAR VA IQTISODIY OʻSISH OʻRTASIDAGI STATISTIK BOGʻLIQLIK (2020–2024)
Keywords:
toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar, YAIM oʻsishi, Pirson korrelyatsiyasi, tavsifiy statistika, variatsiya koeffitsiyenti, investitsion muhit, Oʻzbekiston iqtisodiyoti, statistik tahlilAbstract
Ushbu maqolada Oʻzbekistondagi toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar (TXI) oqimi va real yalpi ichki mahsulot (YAIM) oʻsish sur'ati oʻrtasidagi statistik bogʻliqlik 2020–2024-yillar ma'lumotlari asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda tavsifiy statistika koʻrsatkichlari — arifmetik oʻrtacha, median, standart ogʻish, variatsiya koeffitsiyenti — hamda Pirson korrelyatsiya koeffitsiyenti qoʻllanilgan. Hisob-kitob natijalari TXI hajmi va YAIM oʻsishi oʻrtasida oʻrtacha darajadagi ijobiy bogʻliqlik (r ≈ 0,68) mavjudligini koʻrsatdi. TXI oqimi besh yil davomida 1,73 mlrd dollardan 2,85 mlrd dollarga oʻsgan boʻlib, oʻrtacha yillik oʻsish 13,3 foizni tashkil etdi. YAIM oʻsishi esa 2020-yildagi 1,6 % dan 2024-yildagi 6,5 % ga tiklanib, barqaror oʻsish tendentsiyasini namoyish etdi. Natijalar investitsion muhitni yaxshilash va iqtisodiy oʻsishni ragʻbatlantirish boʻyicha amaliy takliflar bilan toʻldirilgan.References
[1] International Monetary Fund (IMF). Republic of Uzbekistan: 2025 Article IV Consultation — Press Release
and Staff Report. IMF Country Report No. 25/143. Washington, DC: IMF, 2025. https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2025/06/18/567234
[2] World Bank. World Development Indicators: Uzbekistan. Foreign direct investment, net inflows (BoP, current US$). https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.CD.WD?locations=UZ
[3] World Bank. World Development Indicators: Uzbekistan. GDP growth (annual %). https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=UZ
[4] UNCTAD. World Investment Report 2025: International Tax Reforms and Investment. United Nations, Geneva, 2025. https://unctad.org/publication/world-investment-report-2025
[5] Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Makroiqtisodiy koʻrsatkichlar: YAIM, investitsiyalar, tashqi savdo. https://stat.uz/
[6] Dunning, J. H. The Eclectic (OLI) Paradigm of International Production: Past, Present and Future. International Journal of the Economics of Business, 8(2), 173–190, 2001.
[7] Borensztein, E., De Gregorio, J., Lee, J.-W. How Does Foreign Direct Investment Affect Economic Growth? Journal of International Economics, 45(1), 115–135, 1998.
[8] Gujarati, D. N., Porter, D. C. Basic Econometrics. 5th ed. New York: McGraw-Hill, 2009.
[9] OpenStax. Introductory Statistics. Rice University. https://openstax.org/details/books/introductory-statistics
[10] International Monetary Fund (IMF). World Economic Outlook Database. Makroiqtisodiy koʻrsatkichlar va ma'lumotlar metodologiyasi. https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database