SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING MOLIYA TIZIMINI O‘ZGARTIRISHI: GLOBAL TENDENSIYALAR VA O‘ZBEKISTON TAJRIBASI (2022–2026)

Authors

  • Xojiyev Jaxongir Dushabaevich Author
  • Jalolova Jasmina Jalol qizi Author

Keywords:

sun’iy intellekt, fintech, raqamli to‘lovlar, moliyaviy barqarorlik, generativ SI, POS-aylanma, regressiya, O‘zbekiston

Abstract

Maqolada sun’iy intellekt (SI) va raqamli texnologiyalarning moliya tizimiga ta’siri 2022–2026-yillar uchun global va milliy darajada tahlil qilinadi. Tahlil Stanford HAI AI Index (2025, 2026), KPMG Pulse of Fintech, Angliya banki va FCA so‘rovi, Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ) va Moliyaviy barqarorlik kengashi (MBK) hisobotlari hamda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki statistikasiga tayanadi. Natijalarga ko‘ra, global korporativ SI investitsiyalari 2024-yildagi 252,3 mlrd dollardan 2025-yilda 581,69 mlrd dollargacha (2,3 baravardan ortiq) o‘sdi, tashkilotlarda SI qo‘llanilishi 2023-yildagi 55 foizdan 2025-yilda 88 foizga yetdi. O‘zbekistonda muomaladagi bank kartalari 2022–2025-yillarda 34,2 mln dan 68,27 mlngacha oshdi, POS-terminallar orqali to‘lovlar aylanmasi esa 177,7 trln so‘mdan 460,25 trln so‘mgacha ko‘paydi. Log-log regressiya modeli kartalar soni bo‘yicha aylanma elastikligini 1,25 ga teng deb baholaydi (n = 4, R² = 0,948). Maqola oxirida tartibga solish va ta’lim bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

References

1. Bank of England, & Financial Conduct Authority. (2024). Artificial intelligence in UK financial services – 2024. https://www.bankofengland.co.uk/report/2024/artificial-intelligence-in-uk-financial-services-2024

2. Bank for International Settlements. (2024). Artificial intelligence and the economy: Implications for central banks. In BIS Annual Economic Report 2024 (Chapter III). BIS.

3. Daryo. (2023, March 10). Number of bank cards in Uzbekistan exceeds 34 mln. https://daryo.uz/en/2023/03/10/number-of-bank-cards-in-uzbekistan-exceeds-34-mln

4. Daryo. (2026a, February 9). Bank cards exceed 68mn in Uzbekistan amid rapid expansion of digital payments. https://daryo.uz/en/2026/02/09/bank-cards-exceed-68mn-in-uzbekistan-amid-rapid-expansion-of-digital-payments/

5. Daryo. (2026b, March 16). 72% of people in Uzbekistan use digital payments, Central Bank survey finds. https://daryo.uz/en/2026/03/16/72-of-people-in-uzbekistan-use-digital-payments-central-bank-survey-finds/

6. Financial Stability Board. (2024, November 14). The financial stability implications of artificial intelligence. https://www.fsb.org/2024/11/the-financial-stability-implications-of-artificial-intelligence/

7. Fuster, A., Goldsmith-Pinkham, P., Ramadorai, T., & Walther, A. (2022). Predictably unequal? The effects of machine learning on credit markets. The Journal of Finance, 77(1), 5–47.

8. International Monetary Fund. (2024). Global financial stability report, October 2024: Steadying the course: Uncertainty, artificial intelligence, and financial stability (Chapter 3). IMF. https://www.imf.org/en/publications/gfsr/issues/2024/10/22/global-financial-stability-report-october-2024

9. KPMG International. (2026, February). Pulse of Fintech H2’25: Global analysis of fintech funding. KPMG. https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmgsites/uk/pdf/2026/02/pulse-of-fintech-global-analysis.pdf.coredownload.inline.pdf

10. Maslej, N., Fattorini, L., Perrault, R., et al. (2025). The AI Index 2025 annual report. Stanford Institute for Human-Centered AI. https://hai.stanford.edu/ai-index/2025-ai-index-report

11. Sajadieh, S., Fattorini, L., Perrault, R., Gil, Y., et al. (2026). The AI Index 2026 annual report. Stanford Institute for Human-Centered AI. https://hai.stanford.edu/ai-index/2026-ai-index-report

12. Tashkent Times. (2024). Cash circulation is declining again, so are cash withdrawals from cards – Central Bank. https://www.tashkenttimes.uz/economy/12454-cash-circulation-is-declining-again-so-are-cash-withdrawals-from-cards-central-bank

Published

2026-11-02