OLIY TA’LIMDAGI STEAM LOYIHALARIDA TALABALARNING KOGNITIV FAOLLIGINI RIVOJLANTIRISH UCHUN METAKOGNITIV SAVOLLAR VA O‘ZARO TANQIDIY TAHLIL

Authors

  • Umarbekova Nodina Author

Keywords:

STEAM ta’limi, kognitiv faollik, metakognitiv savollar, o‘zaro tanqidiy tahlil, fikr-mulohazadan foydalanish, oliy ta’lim, fanlararo fikrlash.

Abstract

STEAM loyihalari talabalardan tabiiy fanlar, texnologiya, muhandislik, san’at va matematikaga oid bilimlarni muvofiqlashtirishni talab qiladi. Biroq tayyor mahsulot har bir talabaning fikrlashi qanday rivojlanganini to‘liq ko‘rsatmaydi. Mazkur konseptual maqolada metakognitiv savollar va tizimli o‘zaro tanqidiy tahlil yordamida ushbu fikrlash jarayonini o‘qitish hamda baholash uchun kuzatiladigan holatga keltirish masalasi o‘rganiladi. STEAM integratsiyasi, o‘quv faoliyatini mustaqil boshqarish va fikr-mulohazaga oid tadqiqotlarni maqsadli umumlashtirish asosida pedagogik model ishlab chiqiladi. Model taxminlarni aniq ifodalash, dalillarni nazorat qilish, o‘zaro tahlil va fikr-mulohazaga asoslangan javobni bog‘laydi. Tasviriy san’at loyihasi misolida ilmiy da’vo bilan badiiy talqinni farqlash va ularni bir yechimda muvofiqlashtirish ko‘rsatiladi. Modelni tekshirish uchun uchta ilmiy taxmin va faktorial baholash rejasi taklif etiladi. Jarayonga oid dalillar individual o‘rganish natijalaridan ajratiladi; fikr-mulohazadan foydalanish tavsiyaga rozilik orqali emas, asoslangan javob orqali baholanadi. Maqola metodik model va uni tekshirish rejasini taqdim etadi; unda tajriba ma’lumotlari yoki modelning tasdiqlangan samaradorligi keltirilmaydi.

References

1. Bergdahl, N., Bond, M., Sjöberg, J., Dougherty, M., & Oxley, E. (2024). Unpacking student engagement in higher education learning analytics: A systematic review. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 21, Article 63. https://doi.org/10.1186/s41239-024-00493-y

2. Carless, D., & Boud, D. (2018). The development of student feedback literacy: Enabling uptake of feedback. Assessment & Evaluation in Higher Education, 43(8), 1315–1325. https://doi.org/10.1080/02602938.2018.1463354

3. Chi, M. T. H., & Wylie, R. (2014). The ICAP framework: Linking cognitive engagement to active learning outcomes. Educational Psychologist, 49(4), 219–243. https://doi.org/10.1080/00461520.2014.965823

4. Double, K. S., McGrane, J. A., & Hopfenbeck, T. N. (2020). The impact of peer assessment on academic performance: A meta-analysis of control group studies. Educational Psychology Review, 32, 481–509. https://doi.org/10.1007/s10648-019-09510-3

5. Guo, P., Saab, N., Post, L. S., & Admiraal, W. (2020). A review of project-based learning in higher education: Student outcomes and measures. International Journal of Educational Research, 102, Article 101586. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2020.101586

6. Leavy, A., Dick, L., Meletiou-Mavrotheris, M., Paparistodemou, E., & Stylianou, E. (2023). The prevalence and use of emerging technologies in STEAM education: A systematic review of the literature. Journal of Computer Assisted Learning, 39(4), 1061–1082. https://doi.org/10.1111/jcal.12806

7. Nicol, D., Thomson, A., & Breslin, C. (2014). Rethinking feedback practices in higher education: A peer review perspective. Assessment & Evaluation in Higher Education, 39(1), 102–122. https://doi.org/10.1080/02602938.2013.795518

8. Panadero, E. (2017). A review of self-regulated learning: Six models and four directions for research. Frontiers in Psychology, 8, Article 422. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00422

9. Perignat, E., & Katz-Buonincontro, J. (2019). STEAM in practice and research: An integrative literature review. Thinking Skills and Creativity, 31, 31–43. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2018.10.002

10. Quigley, C. F., Herro, D., & Jamil, F. M. (2017). Developing a conceptual model of STEAM teaching practices. School Science and Mathematics, 117(1–2), 1–12. https://doi.org/10.1111/ssm.12201

11. Thomann, H., & Deutscher, V. (2025). Scaffolding through prompts in digital learning: A systematic review and meta-analysis of effectiveness on learning achievement. Educational Research Review, 47, Article 100686. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2025.100686

12. Zhang, C., & Jia, B. (2024). Enriching STEAM education with visual art: Education benefits, teaching examples, and trends. Discover Education, 3, Article 247. https://doi.org/10.1007/s44217-024-00354-w

13. Umarbekova N.A. Talabalarning kognetiv faolligini rivojlantirishda stea ta’limidan foydalanish metodikasi. Международный научно-образовательный электронный журнал “Новая эра науки и знаний” 273-272. https://doi.org/10.5281/zenodo.24011739

Published

2026-11-08