AXBOROT XAVFSIZLIGINING ZAMONAVIY JAMIYATDAGI AHAMIYATI VA UNI TA’MINLASH MUAMMOLARI

Authors

  • Mirzaqulov Boburjon Zokirjon o‘g‘li Author

Keywords:

axborot xavfsizligi, kiberxavfsizlik, kiberjinoyatchilik, shaxsga doir ma’lumotlar, raqamli savodxonlik, kiber madaniyat

Abstract

Maqolada raqamli transformatsiya sharoitida axborot xavfsizligining shaxs, jamiyat va davlat hayotidagi ahamiyati tadqiq etilgan. Kiberhujumlar va kiberjinoyatlar sonining keskin o‘sishi muammoning dolzarbligini belgilashi asoslangan. Tadqiqotda tizimli va qiyosiy tahlil, normativ-huquqiy hujjatlarning kontent-tahlili hamda rasmiy statistik ma’lumotlarning ikkilamchi tahlili usullaridan foydalanilgan. Natijada axborot xavfsizligining uch darajali ijtimoiy modeli taklif etilgan, O‘zbekistondagi kibertahdidlar dinamikasi va huquqiy asoslar umumlashtirilgan. Asosiy xavf omili sifatida inson omili va aholi raqamli savodxonligining yetarli emasligi ko‘rsatilgan hamda kiber madaniyatni shakllantirishga doir amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

References

1. 15 mln kishining ma’lumoti sotuvda turgani yo‘q — Sherzod Shermatov [Elektron resurs] // Kun.uz. – 2026. – 12 fevral. – URL: https://kun.uz/news/2026/02/12/15-mln-kishining-malumoti-sotuvda-turgani-yoq-sherzod-shermatov

2. 2024-yilda O‘zbekistonda kiberjinoyatlar soni 9,1 barobarga oshgan [Elektron resurs] // Spot.uz. – 2025. – 29 may. – URL: https://www.spot.uz/oz/2025/05/29/cybercrime/

3. Anderson R. Security Engineering: A Guide to Building Dependable Distributed Systems. – 3rd ed. – Indianapolis: Wiley, 2020.

4. G‘aniyev S.K., Karimov M.M., Tashev K.A. Axborot xavfsizligi. Axborot-kommunikatsion tizimlar xavfsizligi: o‘quv qo‘llanma. – T.: Aloqachi, 2008. – 382 b.

5. International Telecommunication Union. Global Cybersecurity Index 2024. 5th Edition. – Geneva: ITU, 2024. – URL: https://www.itu.int/en/ITU-D/Cybersecurity/Documents/GCIv5/24014161bGlobal-Cybersecurity-Index-E.pdf

6. ISO/IEC 27001:2022. Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements. – Geneva: ISO, 2022.

7. Muxtarov F.M. The complex of factors in improving the software and methodological provision of “Cyber security” science teaching in the period of information attacks // Science and Innovation. – 2024. – Vol. 3, Issue 5. – P. 205. – DOI: 10.5281/zenodo.11395451.

8. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. IIV Tezkor-qidiruv departamenti Kiberxavfsizlik markazi faoliyatiga bag‘ishlangan press-tur [Elektron resurs]. – 2025. – 29 may. – URL: https://gov.uz/oz/iiv/news/view/57775

9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi «“Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-6079-son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/5031048

10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 10-martdagi «O‘zbekiston Respublikasining Kiberxavfsizlik strategiyasini belgilash va kiberjinoyatchilikning oldini olish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida»gi PF-38-son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-8079286

11. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi «Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida»gi O‘RQ-547-son Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-4396419

12. O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 15-apreldagi «Kiberxavfsizlik to‘g‘risida»gi O‘RQ-764-son Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/5960604

13. O‘zbekistondagi axborot resurslariga kiberhujumlar 2,4 barobarga oshdi [Elektron resurs] // Kun.uz. – 2024. – 29 mart. – URL: https://kun.uz/news/2024/03/29/ozbekistondagi-axborot-resurslariga-kiberhujumlar-24-barobarga-oshdi

14. Stallings W., Brown L. Computer Security: Principles and Practice. – 4th ed. – New York: Pearson, 2018.

15. Whitman M.E., Mattord H.J. Principles of Information Security. – 7th ed. – Boston: Cengage Learning, 2021.

Published

2026-11-11