TOVAR BOZORLARIDA NARX O‘ZGARUVCHANLIGINI EKONOMETRIK TAHLIL QILISH

Authors

  • Rizoyev Umidjon Rahim o‘g‘li Author
  • Quchqarova Sarvinoz Atamuratovna Author

Keywords:

ekonometrik tahlil, tovar bozorlari, narx o‘zgaruvchanligi, talab va taklif dinamikasi, geosiyosiy voqealar, makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar, regressiya tahlili, vaqt qatorlari tahlili

Abstract

Ushbu maqola tovar bozorlarida narxlarning o‘zgaruvchanligini (volatillikni) tushunishda ekonometrik tahlilning qo‘llanilishini o‘rganadi. Neft, don mahsulotlari va metallar kabi tovarlarning global iqtisodiyotdagi ahamiyati yuqori bo‘lganligi sababli, narx o‘zgarishlariga olib keluvchi omillarni tushunish investorlar, siyosatchilar va iste’molchilar uchun muhimdir. Regressiya tahlili va vaqt qatorlari tahlili kabi ekonometrik modellardan foydalangan holda ushbu tadqiqot taklif va talab dinamikasi, geosiyosiy voqealar hamda makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning tovar narxlariga ta’sirini o‘rganadi. Tarixiy ma’lumotlarni tahlil qilish va statistik usullarni qo‘llash orqali maqola tovar bozorlari murakkabligi haqida tushuncha beradi hamda kelajakdagi narx harakatlarini bashorat qilish yo‘llarini taklif qiladi. Natijalar tovar narxlari o‘zgaruvchanligini tahlil qilishda faqat bitta emas, balki bir nechta omillarni hisobga olish muhimligini ko‘rsatadi.

References

1. Brooks C. Introductory Econometrics for Finance. Cambridge University Press, 2014.

2. Hamilton J.D. Time Series Analysis. Princeton University Press, 2017.

3. Pindyck R.S., Rubinfeld, D.L. Econometric Models and Economic Forecasts. McGraw-Hill Education, 2018.

4. Kilian L., Murphy D.P. The Role of Inventories and Speculative Trading in the Global Market for Crude Oil. Journal of Applied Econometrics, 29(3), 2014, 454-478.

5. Engle R.F. Autoregressive Conditional Heteroskedasticity with Estimates of the Variance of United Kingdom Inflation. Econometrica, 50(4), 1982, 987-1007.

6. Geman H. Commodities and Commodity Derivatives: Modeling and Pricing for Agriculturals, Metals, and Energy. Wiley, 2005.

7. Serra T., Zilberman D., Gil J.M., Goodwin B.K. Nonlinearities in the U.S. Corn-Ethanol-Oil-Gasoline Price System. Agricultural Economics, 42(1), 2011, 35-45.

Published

2026-05-21