RATSIONAL OVQATLANISHNING ILMIY ASOSLARI.
Keywords:
Kalit so‘zlarAbstract
Ushbu maqolada ratsional ovqatlanishning ilmiy asoslari, uning inson salomatligini saqlashdagi ahamiyati hamda organizmning normal faoliyatini ta’minlashdagi o‘rni keng yoritilgan. Ratsional ovqatlanish inson organizmining fiziologik ehtiyojlariga mos ravishda oziq moddalarini yetarli va muvozanatli qabul qilishni anglatadi. To‘g‘ri tashkil etilgan ovqatlanish organizmning o‘sishi va rivojlanishini ta’minlaydi, modda almashinuvini me’yorlashtiradi, immun tizimini mustahkamlaydi hamda turli kasalliklarning oldini olishda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada ovqat tarkibidagi asosiy oziq moddalar — oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, vitaminlar, mineral moddalar va suvning biologik ahamiyati tahlil qilingan. Oqsillar organizmning qurilish materiali sifatida hujayra va to‘qimalarning tiklanishida ishtirok etadi. Yog‘lar energiya manbai bo‘lib xizmat qiladi hamda yog‘da eruvchi vitaminlarning o‘zlashtirilishini ta’minlaydi. Uglevodlar organizm uchun asosiy energiya manbai hisoblanadi. Vitamin va mineral moddalar esa fermentativ jarayonlarni boshqaradi, organizmning himoya xususiyatlarini oshiradi va fiziologik jarayonlarning normal kechishini ta’minlaydi.Shuningdek, maqolada ovqatlanish rejimining ahamiyati, kunlik kaloriyaga bo‘lgan ehtiyoj, yosh va mehnat faoliyatiga qarab ovqatlanishni tashkil etish masalalari ham yoritilgan. Noto‘g‘ri va tartibsiz ovqatlanish natijasida semizlik, ateroskleroz, qandli diabet, gipertoniya, oshqozon-ichak kasalliklari hamda moddalar almashinuvi buzilishlari kelib chiqishi mumkinligi ta’kidlangan. Ratsional ovqatlanish nafaqat jismoniy sog‘liqni mustahkamlaydi, balki insonning aqliy faoliyati, ish qobiliyati va uzoq umr ko‘rishiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli sog‘lom turmush tarzining asosiy omillaridan biri sifatida ratsional ovqatlanishga amal qilish muhim ahamiyat kasb etadi.References
1. Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. Elsevier, 2021.
2. Berg J.M., Tymoczko J.L., Stryer L. Biochemistry. W.H. Freeman, 2019.
3. Tortora G.J., Derrickson B. Principles of Anatomy and Physiology. Wiley, 2020.
4. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Sog‘lom ovqatlanish bo‘yicha tavsiyalar. Toshkent, 2022.
5. WHO (World Health Organization). Healthy Diet Factsheet, 2023.
6. O‘zbek tibbiyot va biologiya darsliklari: “Odam fiziologiyasi”, “Biokimyo asoslari”.
7. Pokrovskiy V.M. Human Nutrition and Dietetics. Moscow, 2018.
Downloads
Published
2026-05-25
Issue
Section
Articles