AHOLINING KREDIT YUKLAMASI VA MIKROQARZLAR MUAMMOSI: O‘ZBEKISTON TAJRIBASI, EKONOMETRIK BAHO VA UNI BARTARAF ETISH YO‘LLARI

Authors

  • Shakirova Nigora Axralovna Author
  • Salawat Tu'rkpenbaev Jen'isbay uli Author

Keywords:

kredit yuklamasi, mikroqarz, mikromoliya tashkilotlari, qarz yuki (DTI, DSTI), kredit riski, raqamli kreditlash, moliyaviy savodxonlik, trend regressiyasi.

Abstract

Maqolada O‘zbekistonda aholining kredit yuklamasi ortishi, mikroqarzlar bozorining kengayishi va jismoniy shaxslarning qarz majburiyatlari bilan bog‘liq muammolar Markaziy bank, Milliy statistika qo‘mitasi va xalqaro moliya tashkilotlari ma’lumotlari asosida tahlil qilinadi. Banklar tomonidan jismoniy shaxslarga ajratilgan kreditlar qoldig‘ining 2020–2026-yillardagi dinamikasi uchun log-chiziqli trend regressiyasi baholandi: qoldiqning o‘rtacha yillik o‘sish sur’ati taxminan 33,5 foizni (95 % ishonch oralig‘i: 30,6–36,4 %), determinatsiya koeffitsiyenti esa R² = 0,997 ni tashkil etdi. Aholi kreditlari qoldig‘ining yillik daromadga nisbati 2025-yilda 18,6 foizdan 19,4 foizga ko‘tarilgan. Raqamli kreditlash, qarz yuki me’yorlari va moliyaviy savodxonlik bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2026, 3-iyun). Mikromoliya tashkilotlari va lombardlarning moliyaviy holati sharhi — 2026-yil I chorak yakuni. https://cbu.uz/uz/press_center/releases/3924161/

2. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (n.d.). Qarzga xizmat ko‘rsatishning daromadga nisbati (DSTI). https://cbu.uz/uz/financial-stability/macroprudential-policy-tools/debt-service-to-income/

3. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (n.d.). Qarzning daromadga nisbati (DTI). https://cbu.uz/uz/financial-stability/macroprudential-policy-tools/debt-to-income/

4. Gazeta.uz. (2026, 3-fevral). O‘zbekiston aholisining real daromadlari 2025-yilda 9,2% oshdi [Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida]. https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/03/incomes/

5. Central Bank of Uzbekistan. (2023). Financial Stability Report, H1 2023. https://cbu.uz/upload/medialibrary/151/2ugv7xjycknyjtb2ex6sbzv3gwe4hcbd/FSR_H1_2023.pdf

6. International Monetary Fund. (2026). Republic of Uzbekistan: 2026 Article IV Consultation — Press release

and staff report (IMF Country Reports, 2026). https://cbu.uz/en/press_center/releases/4028837/

7. International Monetary Fund. (2025). Republic of Uzbekistan: Financial System Stability Assessment (IMF Country Report). https://meetings.imf.org/-/media/Files/Publications/CR/2025/English/1uzbea2025003-print-pdf.ashx

8. Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2014). The economic importance of financial literacy: Theory and evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5–44. https://doi.org/10.1257/jel.52.1.5

9. Campbell, J. Y. (2006). Household finance. The Journal of Finance, 61(4), 1553–1604. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2006.00883.x

10. Mian, A., & Sufi, A. (2010). Household leverage and the recession of 2007–09. IMF Economic Review, 58(1), 74–117. https://doi.org/10.1057/imfer.2010.2

Published

2026-10-14