O‘ZBEKISTONDA KICHIK BIZNESNI MOLIYALASHTIRISH VA IMTIYOZLI KREDITLARNING IQTISODIY SAMARADORLIGI: MUAMMOLAR, STATISTIK TAHLIL VA YECHIMLAR

Authors

  • Shakirova Nigora Axralovna Author
  • Aktamov Orzubek Jurabekovich Author

Keywords:

kichik biznes, imtiyozli kredit, moliyalashtirish, kredit portfeli, tadbirkorlik, bandlik, iqtisodiy samaradorlik.

Abstract

Maqolada O‘zbekistonda kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirish, imtiyozli kreditlarning vazifasi hamda ularning iqtisodiy samaradorligini baholash masalalari o‘rganiladi. Tadqiqot Markaziy bank statistikasi, Jahon bankining 2025-yilda e’lon qilingan “Access to Finance for Jobs and Growth” loyihasi, Osiyo taraqqiyot banki tadqiqotlari va milliy normativ-huquqiy hujjatlar tahliliga asoslanadi. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, jami bank kreditlari 2025-yil 1-yanvardagi 533,121 trln so‘mdan 2026-yil 1-yanvarda 604,002 trln so‘mga yetgan; tadbirkorlikni rivojlantirish kreditlari esa 19,523 trln so‘mdan 40,474 trln so‘mga oshgan. Jahon banki bahosida mikro, kichik va o‘rta korxonalar korxonalarning 90 foizidan ortig‘ini, bandlikning 75 foizini va YaIMning qariyb 55 foizini tashkil etadi, biroq kreditga kirish cheklovlari saqlanib qolmoqda. Maqolada imtiyozli kredit samaradorligini ajratilgan mablag‘ hajmi bilan emas, balki qo‘shimcha ish o‘rinlari, unumdorlik, biznesning yashovchanligi, soliq tushumlari va kredit qaytimi bilan baholash taklif etiladi.

References

[1] O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-noyabrdagi PF-193-son Farmoni. “Kichik va o‘rta biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. LexUZ. https://lex.uz/uz/actinfo/respondents/-7746045

[2] O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 7-sentabrdagi PQ-312-son qarori. “Kichik biznesni uzluksiz qo‘llab-quvvatlash” kompleks dasturini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. LexUZ. https://lex.uz/uz/actinfo/respondents/-7746045

[3] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 8-iyuldagi 373-son qarori. Oilaviy tadbirkorlik dasturlari yagona elektron platformasi orqali kredit ajratish tartibi. LexUZ. https://lex.uz/uz/acts/-6101550

[4] World Bank. Improved Access to Finance to Help 7,000 Businesses in Uzbekistan Grow and Create Jobs. 15 December 2025. https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2025/12/15/improved-access-to-finance-to-help-7000-businesses-in-uzbekistan-grow-and-create-jobs

[5] Tadjibaeva, D. Small and Medium-Sized Enterprise Finance in Uzbekistan: Challenges and Opportunities. ADBI Working Paper No. 997. Asian Development Bank Institute, 2019. https://www.adb.org/publications/small-medium-sized-enterprise-finance-uzbekistan-challenges-opportunities

[6] Asian Development Bank. Davr Bank Supporting Inclusive Access to Finance for Micro, Small, and Medium-Sized Enterprises Project: FAST Report. June 2025. https://www.adb.org/projects/documents/uzb-58423-001-fast

[7] Central Bank of the Republic of Uzbekistan. Statistics: Indicators of the Banking System. https://cbu.uz/en/statistics/

[8] Central Bank of the Republic of Uzbekistan. Information on the Types of Loans. Data as of 1 January 2025 and 1 January 2026. Published 21 January 2026. https://cbu.uz/en/statistics/bankstats/3326290/

[9] Central Bank of the Republic of Uzbekistan. Information on Total Loans and Total Deposits of Banking System by Regions as of 1 January 2026. https://cbu.uz/en/statistics/bankstats/3326291/

[10] OECD. Financing SMEs and Entrepreneurs: An OECD Scoreboard. OECD Publishing. https://www.oecd.org/cfe/smes/financing-smes-and-entrepreneurs.htm

[11] Beck, T., Demirgüç-Kunt, A., Maksimovic, V. Financial and Legal Constraints to Growth: Does Firm Size Matter? The Journal of Finance, 2005, 60(1), 137–177. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2005.00727.x

[12] World Bank. Small and Medium Enterprises (SMEs) Finance. https://www.worldbank.org/en/topic/smefinance

Published

2026-10-14