ZAMONAVIY O‘ZBEK TILIDA HIS-TUYG‘U IFODALOVCHI LEKSIKANING KOGNITIV-SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
his-tuyg‘u, emotsional leksika, kognitiv semantika, kontekst, frazeologizm, hissiy baho, elektron lingvistik bazaAbstract
Maqolada zamonaviy o‘zbek tilida his-tuyg‘ularni ifodalovchi leksikaning semantik va kognitiv xususiyatlari tavsifiy hamda kontekstual tahlil asosida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi hissiy birliklarni asosiy ma’no guruhlari bo‘yicha tavsiflash, ularning kontekstda yuzaga chiqadigan ma’no nozikliklarini ko‘rsatish va kelgusida elektron lingvistik bazada qayd etish mumkin bo‘lgan belgilash mezonlarini taklif qilishdan iborat. Tahlilda quvonch, qayg‘u, qo‘rquv, g‘azab, hayrat kabi holatlarni bildiruvchi so‘zlar, ko‘chma ma’noli ifodalar hamda frazeologik birikmalar misol sifatida olinadi. Kuzatishlar hissiy ma’noni aniqlashda lug‘aviy ma’no bilan birga kontekst, baholash yo‘nalishi, hissiyot darajasi va ifodaning obrazliligini hisobga olish zarurligini ko‘rsatadi. Taklif etilgan elektron baza maydonlari leksik birliklarni tizimli tavsiflash va keyingi korpus tadqiqotlari uchun dastlabki asos bo‘la oladi.References
1. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
2. Safarov Sh. Pragmalingvistika. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2008.
3. Kövecses Z. Metaphor and Emotion: Language, Culture, and Body in Human Feeling. — Cambridge: Cambridge University Press, 2000.
4. Lakoff G. Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. — Chicago: University of Chicago Press, 1987.
5. Fillmore C. J. Frame Semantics // Linguistics in the Morning Calm. — Seoul: Hanshin Publishing, 1982. — P. 111–137.
Downloads
Published
2026-10-26
Issue
Section
Articles