TENGLIK QONUNCHILIK NORMALARIDA EMAS, BALKI IJTIMOIY HAYOTDA NAMOYON BO‘LADI: GENDER TENGLIGINING HUQUQIY ASOSLARI VA AMALIY MEXANIZMLARI
Keywords:
gender tengligi, teng huquqlilik, teng imkoniyatlar, gender stereotiplari, bevosita kamsitish, bilvosita kamsitish, gender-huquqiy ekspertiza, gender statistikasi, gender auditi, huquqiy savodxonlik, konstitutsiyaviy kafolatlarAbstract
Ushbu maqolada gender tengligining konstitutsiyaviy-huquqiy asoslari, uni ta’minlashning milliy qonunchilikda belgilangan mexanizmlari hamda ularning ijtimoiy hayotdagi amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 58-moddasi va 2019 yil 2 sentyabrdagi O‘RQ-562-son «Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonun normalari asosida bevosita va bilvosita kamsitish tushunchalari, gender-huquqiy ekspertiza, gender statistikasi, genderga oid audit hamda buzilgan huquqlarni himoya qilish mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, ta’lim, mehnat va oilaviy munosabatlarda uchrashi mumkin bo‘lgan gender stereotiplarining teng imkoniyatlarga ta’siri huquqiy nuqtai nazardan o‘rganiladi. Maqolada yoshlarning huquqiy savodxonligini oshirishga qaratilgan «Vaziyat — norma — tahlil — harakat» mualliflik modeli taklif etiladi.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 2023 yil 30 aprel kuni referendum orqali qabul qilingan. 58-modda. – URL: https://lex.uz/docs/-6445145
2. O‘zbekiston Respublikasining 2019 yil 2 sentyabrdagi O‘RQ-562-son «Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonuni (amaldagi tahrir). 3–8¹ va 28-moddalar. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-4494849
3. United Nations. Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW). Article 5. – URL: https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-elimination-all-forms-discrimination-against-women
4. UNESCO. Empowering Teachers for Gender Equality: UNESCO Supports Review of Teacher Education in Uzbekistan. 8 May 2025. – URL: https://www.unesco.org/en/articles/empowering-teachers-gender-equality-unesco-supports-review-teacher-education-uzbekistan
5. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2021 yil 28 maydagi SQ-297-IV-son qarori bilan tasdiqlangan «2030 yilga qadar O‘zbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasi». – URL: https://gov.uz/oz/wcu/pages/senat