FARG’ONA VODIYSI CHUMCHUQSIMONLARINING (PASSERIFORMES) SINANTROP VAKILLARI HAQIDA

Authors

  • Nazirov Bahodirjon Author

Keywords:

sinantropiya, Passeriformes, urbanizatsiya, antropogen landshaft, shahar qushlari, Farg'ona vodiysi, monitoring, biozarar.

Abstract

Ushbu maqolada Farg‘ona vodiysining shahar va qishloq aholi punktlari, agrolandshaft va yashil hududlarida (park, bog‘, ariqlar bo‘yi) uchraydigan chumchuqsimonlar (Passeriformes)ning sinantrop muhitlarda qayd etilgan vakillari umumlashtirildi. Dala kuzatuvlari natijasida 13 oila va 24 tur chumchuqsimonlar ro‘yxati tuzildi; ularda sinantropiya darajasi (fakultativ yoki psevdosinantrop) tavsifiy mezonlar asosida baholandi. Sinantrop muhitda, jumladan, uy-joy va xo‘jalik inshootlariga yaqin yashovchi hamda antropogen
oziqa manbalaridan faol foydalanuvchi Passer domesticus, Passer montanus va Acridotheres tristis kabi turlar tashkil etishi ko‘rsatildi. Yashil muhitda esa Fringillidae, Paridae, Muscicapidae va Phylloscopidae oilalari vakillari ko‘proq uchraydi. Olingan natijalar urbanizatsiya sharoitida qushlar monitoringi, biologik xilma-xillikni saqlash hamda biozarar darajalarini baholash uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

References

1. Bibby, C. J., Burgess, N. D., Hill, D. A., & Mustoe, S. (2000). Bird

census techniques (2nd ed.). Academic Press.

2. Johnston, R. F. (2001). Synanthropic birds of North America. In J. M.

Marzluff, R. Bowman, & R. Donnelly (Eds.), Avian ecology and conservation in

an urbanizing world (pp. 49–67). Kluwer Academic Publishers.

https://doi.org/10.1007/978-1-4615-1531-9_3

3. Marzluff, J. M., Bowman, R., & Donnelly, R. (Eds.). (2001). Avian

ecology and conservation in an urbanizing world. Kluwer Academic Publishers.

https://doi.org/10.1007/978-1-4615-1531-9

4. McKinney, M. L. (2006). Urbanization as a major cause of biotic

homogenization. Biological Conservation, 127(3), 247–260.

https://doi.org/10.1016/j.biocon.2005.09.005

5. Sharipov, M. (1974). Ecology of birds of Fergana city and their

economic significance. [Abstract of Candidate of Biological Sciences dissertation].

6. Svensson, L., Mullarney, K., & Zetterström, D. (2010). Collins bird

guide (2nd ed.). HarperCollins.

Published

2026-05-06