BIOLOGIK SISTEMALARNI OʻRGANISHDA TERMODINAMIKA USULLARINING AHAMIYATI

Authors

  • Buzrukov Toʻlqin Omonivich Author
  • Muratova Fotima Maratovna Author

Keywords:

ermodinamika, Biologik sistemalar, Energiya almashinuvi, Entropiya, Metabolizm, Oʻz-oʻzini tashkil etish, Nomutanosib termodinamika

Abstract

Ushbu maqola biologik sistemalarni oʻrganishda termodinamika usullarining markaziy ahamiyatini koʻrib chiqadi. Unda tirik organizmlardagi energiya almashinuvi, moddalar almashinuvi va oʻz-oʻzini tashkil etish jarayonlarini tushunishda termodinamikaning asosiy tamoyillari qanday qoʻllanilishi tahlil qilinadi. Xususan, entropiya, Gibbs erkin energiyasi va nomutanosib termodinamika tushunchalari hujayra darajasidan ekosistemalargacha boʻlgan biologik hodisalarni izohlashda muhim rol oʻynaydi. Termodinamik yondashuvlar biologik sistemalarning barqarorligi, samaradorligi va evolyutsion strategiyalarini chuqurroq anglashga imkon beradi. Shu sababli, bu usullar biologiya va biofizika sohalarida fundamental tadqiqotlar uchun ajralmas vosita hisoblanadi.

References

[1] Rahmatov M.N., Sobirova G.K. (2021). O'simlik hujayralarida stress omillari

ta'sirida energetik metabolizmning termodinamik tahlili. Fan va

texnologiyalar taraqqiyoti, (4), 120-125. – https://tstu.uz/uz/jurnal/

[2] Karimov A.B., Olimov D.S. (2020). Biologik tizimlarda modda va energiya

almashinuvi: Biofizik va biokimyoviy asoslar. Fan nashriyoti.

[3] Xolmatov S.A. (2023). G'o'za navlarining sho'rga chidamliligini oshirishda

bioenergetik jarayonlarning roli va ularni boshqarish usullari. Biologiya

fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. O'zbekiston

Milliy universiteti.

[4] Ismoilov F.T., Saidova L.K. (2021). Mikroorganizmlar metabolizmining

termodinamik tahlili: Biogaz ishlab chiqarish misolida. Kimyo va kimyo

texnologiyasi, (2), 87-92. – https://tkti.uz/uz/ilmiy-tadqiqotlar/kimyo-vakimyo-texnologiyasi-jurnali/

[5] G'aniyev N.M., Rustamova Z.R. (2022). Biofizik kimyo asoslari: Energetik

jarayonlar va ularning biologik ahamiyati. Innovatsiya nashriyoti.

[6] Sobirov D.A., Karimova S.M. (2023). Odam organizmida modda almashinuvi

buzilishlarining termodinamik aspektlari. Tibbiyotda yangi kun, (1), 112-

117. – https://tma.uz/uz/tibbiyotda-yangi-kun-jurnali/

[7] Jo'rayev B.R., Saidova N.A. (2020). Fermentativ reaksiyalarning kinetik va

termodinamik xususiyatlari. O'zbekiston kimyo jurnali, (5), 67-72. –

https://chembio.uz/uz/uzbekiston-kimyo-jurnali/

Published

2026-05-07