“ABDULLA QAHHOR” IJODIDA SATIRA VA IJTIMOIY TANQID.
Keywords:
Abdulla Qahhor, satira, ijtimoiy tanqid, oʻzbek adabiyoti, hajviy hikoya, allegoriya, sovet davri adabiyoti, badiiy tahlil, giperbola, ironiyaAbstract
Ushbu maqolada buyuk oʻzbek yozuvchisi va dramaturgi Abdulla Qahhor (1907–1968) ijodidagi satira va ijtimoiy tanqid muammolari kompleks tarzda oʻrganiladi. Tadqiqot sovet davri adabiy-ijtimoiy muhitida shakllangan satiraning badiiy-gʻoyaviy tabiatini, uning asosiy ifoda vositalarini — giperbola, allegoriya, parodiya, ironiya — hamda konkret asarlar misolida ijtimoiy tanqidning koʻrinish
shakllarini tahlil etadi. Maqola 2023–2025-yillar orasida toʻplangan empirik ma’lumotlar — soʻrovnomalar, matn tahlili natijalari va bibliometrik koʻrsatkichlar — asosida olib borilgan.
References
1. Qahhor, A. (1952). Sinchalak. Toshkent: Oʻzdavnashr. — Satira janrining
dastlabki namunasi.
2. Mirzayev, H. (2021). Abdulla Qahhorning hayoti va ijodi. Toshkent: Fan
nashriyoti, 45-bet.
3. Karimov, N. (2019). ʻ'zbek adabiyotida satira tarixi. Toshkent:
O'qituvchi, 78-bet.
4. UNESCO (2023). Intangible Cultural Heritage Report: Central Asia
Literature. Paris: UNESCO Press, p. 34.
5. Yunusov, A. (2022). Satira va yumorning ijtimoiy vazifalari. Samarqand:
SamDU nashriyoti, 23-bet.
6. Oʻzbekiston adabiyotshunoslik instituti (2024). Yillik ilmiy hisobot.
Toshkent: Fan, 56-bet.
7. Raximov, O. (2024). Qahhor prozasida allegoriya va metafora. Filologiya
fanlari nomzodi dissertatsiyasi. Toshkent: TDPU, 67-bet.
8. Qahhor, A. (1965). Oʻtmishdan ertaklar. Toshkent: Yosh gvardiya. —
Allegorik satira namunasi.
9. Nazarov, T. (2025). Zamonaviy oʻquvchilar koʻzida Abdulla Qahhor.
Oʻzbek tili va adabiyoti, 1(2025), 12–19.
10. Xoliqova, M. (2024). Abdulla Qahhor va oʻzbek milliy oʻzligini
anglash. Oʻzbekiston adabiyoti va san’ati, 12(2024), 3–9.
11. Abdullayev, R. (2025). Raqamli davrda klassik adabiyotni oʻrganish
metodlari. Toshkent: Innovatsion ta’lim, 34-bet.
12. Oʻzbekiston statistika qoʻmitasi (2024). Madaniyat va adabiyot
koʻrsatkichlari toʻplami. Toshkent: StatPress, 88-bet.
13. Qahhor, A. (1943) Sarob. Toshkent: Oʻzdavnashr.
14. Qahhor, A. (1952) Sinchalak. Toshkent: Oʻzdavnashr.
15. Qahhor, A. (1965) Oʻtmishdan ertaklar. Toshkent: Yosh gvardiya.
16. Qahhor, A. (1974) Asarlar toʻplami. 5 jildlik. Toshkent: Gʻafur Gʻulom
nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti