MUHAMMAD AMINXOʻJA MUQIMIY ASARLARIDA SOLIQLAR VA XALQ TURMUSHIGA TA’SIRI.

Authors

  • Maxmutaliyeva Madinabonu Xikmatilla qizi Author

Keywords:

Muqimiy, soliq tizimi, xalq turmushi, feodal soliq, tanob soligʻi, iqtisodiy zulm, Oʻzbekiston soliq islohoti, adabiy-iqtisodiy tahlil.

Abstract

Ushbu maqola XIX asr oxiri – XX asr boshlarida ijod etgan oʻzbek klassik  shoiri Muhammad Aminxoʻja Muqimiy (1850–1903) asarlarida soliq tizimining xalq turmushiga ta’sirini ilmiy-iqtisodiy va adabiy-tarixiy nuqtai nazardan oʻrganishga bagʻishlanadi [1] Maqola IMRAD metodologiyasi asosida amalga oshirilgan boʻlib, matn tahlili, kontekstual-tarixiy yondashuv va 2023–2025-yillar Oʻzbekiston soliq statistikasi bilan qiyosiy metodlarni uygʻunlashtiradi. Muhammad Aminxoʻja Muqimiy asarlarida aks etgan soliq zulmi, undiruv adolatsizligi va xalq nochorligining adabiy tasvirlari zamonaviy soliq yuklanmasi ko'rsatkichlari bilan solishtirildi. Tadqiqot natijasi shuni koʻrsatdiki, shoir tasvirida XIX asrning feodal soliq tizimi zamonaviy regressive soliq muammolarining
tarixiy koʻzgusidir; biroq hozirgi davlat islohoti sohada sezilarli ijobiy o'zgarishlarni amalga oshirmoqda.

References

1. Muqimiy (Muhammad Aminxoʻja Muqimiy, 1850–1903) – o'zbek

adabiyotining buyuk klassigi. Qarang: Yoʻldoshev, M. (2018). Muqimiy hayoti va

ijodi. Toshkent: Fan nashriyoti, b. 3–12.

2. Bekmurodov, A. (2022). Oʻzbek adabiy tanqidida ijtimoiy-iqtisodiy

yondashuv. Toshkent: Oʻzbekiston nashriyoti, b. 47–63.

3. Qoʻqon xonligida soliq tizimi haqida: Ergashev, B. (2020). Oʻrta

Osiyo feodal davlatlarida soliq siyosati (XIX asr). Toshkent: Akademiya, b. 88–97.

4. Muqimiy. (2015). Tanlangan asarlar (toʻliq to'plam). Toshkent: Gʻafur

Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, b. 114–122.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). Davlat byudjeti

va soliq tushumlari toʻgʻrisida hisobot. Toshkent: Davlat statistika qo'mitasi.

6. World Bank. (2024). Uzbekistan Fiscal Policy and Revenue

Mobilization Report. Washington D.C.: World Bank Group

7. Yusupov, K. (2019). Muqimiy asarlarida ijtimoiy keskinlik.

Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti, b. 55–72.

8. Kalandarov, N. (2021). Oʻzbek klassik adabiyotida soliq tanqidi:

Muqimiydan Choʻlpongacha. Oʻzbek tili va adabiyoti, 3(1), 22–38.

9. Tursunov, B. (2023). Muqimiy asarlarida ijtimoiy-iqtisodiy

muammolar. Filologiya masalalari, 1(3), 14–29.

10. Karimov, I., & Nazarov, S. (2024). XIX asr O'rta Osiyo iqtisodiyoti

va adabiyot. Toshkent: Oʻqituvchi, b. 102–120.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi. (2024). 2024-yil

soliq tushumlari toʻgʻrisida hisobot. Toshkent: DSQ.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2025). Ijtimoiyiqtisodiy ko'rsatkichlar – 2025 (I-II chorak). Toshkent.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi. (2023). 2023–

2026-yillarga moʻljallangan soliq islohoti dasturi. Toshkent.

14. UNDP. (2024). Human Development Report.

Published

2026-05-07