KOMIL INSON STRUKTURASI (AXLOQIY, ESTETIK, DINIY VA BADIIY TALQINLARI)

Authors

  • Abdumutalov Xurshidbek Qahramonjon oʻgʻli Author

Keywords:

komil, inson, axloqiy, badiiy, diniy, ilmiy, sifatida, falsafiy, estetik, fundamental

Abstract

"Komil inson" tushunchasi insoniyat sivilizatsiyasining barcha tarixiy davrlarida, Sharq va G'arb falsafiy tafakkurining markaziy o'zagini tashkil etgan fundamental kategoriyalardan biri hisoblanadi. Mazkur konsepsiya shaxsning axloqiy sofligi, intellektual yetukligi, estetik idrokining teranligi, diniy-ma'naviy kamoloti hamda ijtimoiy faolligining o'zaro uyg'un sintezini ifodalaydi. Uning genezisi qadimiy falsafiy oqimlarga, jumladan, Yunon falsafasidagi "kalokagatiya" g'oyasi, Sharq tafakkuridagi "insoni komil" yoki "mardum" kabi ideallarga borib taqaladi. Xususan, islom falsafasi, ayniqsa tasavvuf ta'limotida, komil inson konsepsiyasi ilohiy sifatlarni o'zida mujassam etish va Allohga yaqinlashish orqali haqiqiy insoniy fazilatlarga erishish maqsadini anglatib, insonning moddiy va ma'naviy dunyosi o'rtasidagi muvozanatni topishga intilishini aks ettiruvchi markaziy paradigma sifatida namoyon bo'ladi.

References

1. Navoiy, Alisher. *Mahbub ul-qulub*. Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1983.

2. Farobiy, Abu Nasr. *Fozil odamlar shahri*. Tarjimon: M. Hasanov. Toshkent: Yangi asr avlodi, 2002.

3. Ibn Sino. *Donishnoma*. Toshkent: Fan, 1980.

4. Husniddinov, A. *Komil inson taʼlimoti va tarbiyaviy ahamiyati*. Toshkent: O'qituvchi, 2005.

5. Shayx Abdulaziz Mansur. *Qurʼoni Karim maʼnolari tarjimasi va tafsiri*. Toshkent: Toshkent Islom universiteti nashriyoti, 2007.

6. Qosimova, N. *O'zbek adabiyotida komil inson obrazi talqini*. Filologiya fanlari doktori dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent, 2018.

7. Azimov, A. *Axloqiy qadriyatlar va maʼnaviy kamolot*. Toshkent: Maʼnaviyat, 2012.

8. Ibn Arabi. *Fusus al-hikam*. Tarjima va sharhlar: A. Erkin. Toshkent: Sharq, 2009.

9. Rumi, Jaloliddin. *Masnaviy maʼnaviy*. Tarjimon: A. Ibrohimov. Toshkent: Yulduzcha, 1991.

10. Al-Ghazali. *Ihyo ulum ad-din*. Tarjimon: A. Mansur. Toshkent: Sharq, 2010.

11. Nasr, Seyyed Hossein. *Islom ideallari va voqeliklari*. Ingliz tilidan tarjima. Toshkent: Sharq, 2015.

12. Chittick, William C. *The Sufi Path of Knowledge: Ibn al-'Arabi's Metaphysics of Imagination*. New York: State University of New York Press, 1989.

13. Murata, Sachiko. *The Tao of Islam: A Sourcebook on Gender Relationships in Islamic Thought*. New York: State University of New York Press, 1992.

14. Erkinov, S. Sharq falsafasi va komil inson konsepsiyasi. *Falsafa va huquq*, 2019, №3, B. 45-52.

15. Jumaniyozov, B. *Estetika va inson kamoloti*. Toshkent: Fan, 2016.

Published

2026-04-29