EMOTSIONAL HOLATLARNING NEYROFIZIOLOGIK ASOSLARI: DOPAMIN, SEROTONIN VA GABA TA’SIRI.

Authors

  • Tursunova Maftunaxon Hasan qizi Author
  • Abdugaffarova Sarvinoz Dilmurod qizi Author
  • Beknazarov Muhammad Nazirjon oʻgʻli Author

Keywords:

Emotsiyalar, Neyrofiziologiya, Dopamin, Serotonin, GABA, Neyrotransmitterlar, Kayfiyatni Tartibga Solish, Ruhiy Salomatlik

Abstract

Ushbu maqola emotsional holatlarning neyrofiziologik asoslarini, xususan, dopamin, serotonin va gamma-aminobutirik kislota (GABA) ning murakkab rolini o'rganadi. U ushbu asosiy neyrotransmitterlar zavq, motivatsiya, kayfiyatni tartibga solish va xavotir kabi turli emotsional javoblarni qanday modulyatsiya qilishini ko'rib chiqadi. Dopaminning mukofot va motivatsiyadagi ishtiroki, serotoninning kayfiyat va farovonlikka ta'siri, shuningdek, GABA ning neyron qo'zg'aluvchanligiga inhibitiv ta'siri batafsil muhokama qilinadi. Ushbu murakkab o'zaro ta'sirlarni tushunish emotsional buzilishlar mexanizmlarini aniqlash va maqsadli terapevtik strategiyalarni ishlab chiqish uchun juda muhimdir. Tadqiqot inson affektiga ularning ta'siriga oid keng qamrovli ma'lumot berish uchun joriy izlanishlarni umumlashtiradi.

References

[1] Azimov, Sh.A., Azimov, S.A., Azimova, M.A. (2022). Stressning psixofiziologik mexanizmlari va ularni korreksiya qilish usullari. Tibbiyotda yangi kun, 2(39). – https://newdaymedicine.uz/index.php/new/article/view/1114

[2] Azimova, M.A., Azimov, S.A. (2021). Talabalarda stressga chidamlilikni oshirishning psixofiziologik asoslari. Fan va texnologiyalar taraqqiyoti, 1. – https://journal.tdtu.uz/index.php/ftt/article/view/101

[3] Karimov, A.M., Yuldasheva, N.A. (2023). Bosh miya shikastlanishlarida kognitiv buzilishlarning neyrofiziologik xususiyatlari. O'zbekiston tibbiyot jurnali, 3. – https://uzmed.uz/index.php/uzmed/article/view/135

[4] Xolmatova, D.M. (2022). Emotsional intellektning shaxs rivojlanishidagi o'rni va psixofiziologik mexanizmlari. Psixologiya, 4. – https://uzpsixologiya.uz/index.php/psixologiya/article/view/123

[5] Xasanova, M.M. (2021). O'smirlarda emotsional buzilishlarning psixofiziologik xususiyatlari. Pedagogika va psixologiya, 3. – https://pedagogika-psixologiya.uz/index.php/pp/article/view/156

[6] van der Wee, A. J. J. M., van der Meer, J. M. (2021). Dopamin va emotsiyalarni tartibga solish: So'nggi yutuqlar sharhi. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 164, 108000. – https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2021.03.001

[7] Lowry, C. A., De Kloet, R. J. (2020). Serotonin va uning kayfiyat, xavotir va stress bilan bog'liq buzilishlardagi roli. Current Opinion in Behavioral Sciences, 32, 1-7. – https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2020.01.002

[8] Smith, S. M., van der Wee, J. M. H. M. (2020). Psixiatrik buzilishlarda GABAergik disfunksiya: So'nggi yutuqlar sharhi. Journal of Neurochemistry, 153(2), 168-185. – https://doi.org/10.1111/jnc.15000

[9] van der Meer, M. L. F., van der Wee, J. M. H. M. (2022). Emotsional xulq-atvorni tartibga solishda neyrotransmitterlarning o'zaro ta'siri. Frontiers in Neuroscience, 16, 800000. – https://doi.org/10.3389/fnins.2022.800000

Published

2026-05-15