O‘ZBEKISTONDA KIBERJINOYATCHILIKNING BUGUNGI HOLATI VA UNGA QARSHI KURASH

Authors

  • Ergashev Quvonchbek Anvarovich Author

Keywords:

kiberjinoyatchilik, kiberxavfsizlik, fishing, raqamli iqtisodiyot, bank kartalari, firibgarlik, axborot texnologiyalari, O‘zbekiston 2030

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekistonda kiberjinoyatchilikning bugungi holati, uning dinamikasi va ushbu turdagi jinoyatlarga qarshi kurashishning huquqiytashkiliy asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda so‘nggi besh yillik statistik ma’lumotlar asosida kiberjinoyatlarning 68 baravarga oshishi, ayniqsa bank kartalari bilan bog‘liq firibgarliklarning (98%) keskin ko‘payishi sabablari o‘rganilgan. Maqolada 2021- 2024 yillar davomida fuqarolarga yetkazilgan 1,9 trillion so‘mdan ortiq zarar miqdori va jinoyatlarning sodir etilish usullari (fishing, SMS-kodlar, onlayn savdo) atroflicha yoritilgan. Shuningdek, «Kiberxavfsizlik to‘g‘risida»gi qonun va 2026-2030 yillarga mo‘ljallangan kiberxavfsizlik strategiyasining ahamiyati muhokama qilinadi. Tadqiqot natijasida kiberjinoyatchilikka qarshi kurashishda xalqaro hamkorlikni kuchaytirish va aholining raqamli savodxonligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

References

1. O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 15-apreldagi «Kiberxavfsizlik to‘g‘risida»gi O‘RQ-764-son Qonuni.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-6079-son Farmoni.

3. IIV Kiberjinoyatlar markazi: 2024-yil yakunlari bo‘yicha statistik hisoboti. Spot.uz (2025).

4. Mirziyoyev Sh.M. «Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarga qarshi kurashish strategiyasi – 2030». (2026).

5. Nasimov U.U. «Kiberjinoyatlar: muammo, tahlil va yechimlar». Toshkent Davlat Yuridik Universiteti, (2023).

6. Ziyodul M. «Kiberjinoyatlar: tushunchasi, asosiy xususiyatlari va profilaktikasi». UZA ilmiy maqolalar to‘plami, (2026).

7. Kaspersky Cybersecurity Report 2023-2024: Central Asia and CIS dynamics.

8. Rustambayev M.X. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat huquqi kursi. Toshkent, (2021).

9. Suyunov Sh.Sh. «Kiberjinoyatlarning sabablari va oldini olish choralari». IIV Akademiyasi axborotnomasi, (2023).

10. Budapest Convention on Cybercrime (2001) and its relevance to New Uzbekistan Strategy.

11. Gazeta.uz. «2021-2024 yillarda kiberjinoyatlardan yetkazilgan zarar 1,9 trln so‘mga yetdi». (2025).

12. Digital Uzbekistan 2030: Challenges of Cyber-governance and Security. International Journal of Information Security, (2024).

13. Global Cybersecurity Index 2024: Uzbekistan's position and trends.

14. Karimov A. «Raqamli forensics: nazariya va amaliyot». Ilmiy xabarnoma, (2024).

15. Anderson R., Moore T. «The Economics of Information Security». Science Magazine, (2021).

Published

2026-07-16