OʻZBEKISTONDA AYLANMA (SIRKULYAR) IQTISODIYOT MODELINI RIVOJLANTIRISHNING IQTISODIY ASOSLARI VA ISTIQBOLLARI

Authors

  • Ubaydullayeva Nozima Abbosbek qizi Author

Keywords:

sirkulyar iqtisodiyot, aylanma iqtisodiyot, resurs samaradorligi, qayta ishlash, chiqindilarni boshqarish, ekologik barqarorlik, yashil iqtisodiyot, innovatsiyalar, barqaror rivojlanish, iqtisodiy samaradorlik

Abstract

Mazkur maqolada aylanma (sirkulyar) iqtisodiyot modelining nazariy asoslari hamda uning Oʻzbekiston iqtisodiyotidagi ahamiyati tahlil qilingan. Resurslardan oqilona foydalanish, chiqindilarni qayta ishlash, ikkilamchi xomashyodan samarali foydalanish va ekologik barqarorlikni taʼminlashning iqtisodiy jihatlari yoritilgan. Shuningdek, rivojlangan davlatlar tajribasi asosida Oʻzbekistonda sirkulyar iqtisodiyot tamoyillarini keng joriy etishning ustuvor yoʻnalishlari hamda mavjud muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari mamlakatda resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish, ekologik xavfsizlikni mustahkamlash va barqaror iqtisodiy rivojlanishni taʼminlashga xizmat qiladi.

References

1. Stahel W. R. The Circular Economy: A User’s Guide. London: Routledge, 2019. 224 p.

2. Kirchherr J., Reike D., Hekkert M. Conceptualizing the Circular Economy: An Analysis of 114 Definitions // Resources, Conservation and Recycling. 2017. Vol. 127. P. 221–232.

3. Geissdoerfer M., Savaget P., Bocken N. M. P., Hultink E. J. The Circular Economy – A New Sustainability Paradigm? // Journal of Cleaner Production. 2017. Vol. 143. P. 757–768.

4. Ellen MacArthur Foundation. Towards the Circular Economy. Vol. 1: An Economic and Business Rationale for an Accelerated Transition. Cowes: Ellen MacArthur Foundation, 2013.

5. Bocken N. M. P., de Pauw I., Bakker C., van der Grinten B. Product Design and Business Model Strategies for a Circular Economy // Journal of Industrial and Production Engineering. 2016. Vol. 33. No. 5. P. 308–320.

6. McDonough W., Braungart M. Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things. New York: North Point Press, 2002. 208 p.

7. OECD. Global Material Resources Outlook to 2060: Economic Drivers and Environmental Consequences. Paris: OECD Publishing, 2019.

8. United Nations Environment Programme (UNEP). Global Resources Outlook 2024. Nairobi: UNEP, 2024.

9. World Bank. World Development Report 2024. Washington, D.C.: World Bank, 2024.

10. European Commission. A New Circular Economy Action Plan: For a Cleaner and More Competitive Europe. Brussels: European Commission, 2020.

11. United Nations. Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development. New York: United Nations, 2015.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PF–5863-son Farmoni “2019–2030-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining yashil iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-son Farmoni “2022–2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-yanvardagi PF–16-son Farmoni “Oʻzbekiston–2030 strategiyasini ‘Atrof-muhitni asrash va yashil iqtisodiyot’ yilida amalga oshirishga oid Davlat dasturi toʻgʻrisida”.

15. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi. Faoliyat yakunlari boʻyicha yillik hisobot. Toshkent, 2024.

16. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati. Toshkent, 2024.

17. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Atrof-muhit va tabiiy resurslar statistik toʻplami. Toshkent, 2024.

18. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi. Ilm-fan va innovatsion faoliyat toʻgʻrisida yillik hisobot. Toshkent, 2024.

19. Asian Development Bank. Asian Development Outlook 2024. Manila: Asian Development Bank, 2024.

20. World Economic Forum. The Global Risks Report 2025. Geneva: World Economic Forum, 2025.

21. OECD. Measuring the Digital Transformation. Paris: OECD Publishing, 2019.

22. European Environment Agency. Circular Economy in Europe: Progress and Challenges. Copenhagen: EEA, 2024.

23. International Resource Panel. Global Resources Outlook 2024. Nairobi: United Nations Environment Programme, 2024.

24. United Nations Industrial Development Organization (UNIDO). Industrial Development Report 2024. Vienna: UNIDO, 2024.

25. Sachs J. D. The Age of Sustainable Development. New York: Columbia University Press, 2015. 543 p.

Published

2026-07-27