INGLIZ VA O‘ZBEK SIYOSIY DISKURSIDA FRAZEMALARNING PRAGMATIK FUNKSIYALARI
Keywords:
frazema, pragmatik funksiya, siyosiy diskurs, konnotatsiya, baholash, legitimatsiya, mafkuraviy kvadrat, qiyosiy tilshunoslikAbstract
Maqolada ingliz va o‘zbek siyosiy diskursida qo‘llaniladigan frazemalarning pragmatik funksiyalari qiyosiy jihatdan ko‘rib chiqiladi. Frazema tushunchasi aniq qolipga ega, semantik yaxlit, sintaktik bo‘linmas, ixcham va ko‘chma ma’noli til birligi sifatida ta’riflanadi. Frazemaning pragmatik funksiyasi deganda uning konkret kommunikativ vaziyatda bajaradigan maqsad-effekt vazifasi, ya’ni baholash, ta’sir o‘tkazish, legitimatsiya, integratsiya va yumshatish kabi vazifalari tushuniladi. Tadqiqotda V.N. Teliya, E.A. Dobrydneva, T.A. van Deyk, R. Vodak, P. Chilton va boshqa olimlarning nazariy qarashlari asosida beshta pragmatik funksiya turi ajratiladi va ular ingliz hamda o‘zbek siyosiy matnlari misolida tasviriy tarzda ko‘rsatiladi. Maqola yakunida ikki tildagi frazemalarning pragmatik salohiyatidagi umumiy va milliy-spetsifik jihatlar haqida xulosalar beriladi.References
Austin, J. L. (1962). How to do things with words. Oxford, UK: Clarendon Press.
Баранов, А. Н., Казакевич, Е. Г. (1991). Парламентские дебаты: традиции и новации. Москва, Россия: Знание.
Brown, P., & Levinson, S. C. (1987). Politeness: Some universals in language usage. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Charteris-Black, J. (2005). Politicians and rhetoric: The persuasive power of metaphor. Basingstoke, UK: Palgrave Macmillan.
Чайкина, А. Ю. (2012). Когнитивные основания отбора и функционирования фразеологических единиц в англоязычном политическом дискурсе: Автореф. дис. … канд. филол. наук. Москва, Россия.
Chilton, P. (2004). Analysing political discourse: Theory and practice. London, UK: Routledge.
Dobrovol'skij, D., & Piirainen, E. (2005). Figurative language: Cross-cultural and cross-linguistic perspectives. Amsterdam, Netherlands: Elsevier.
Добрыднева, Е. А. (2000). Коммуникативно-прагматическая парадигма русской фразеологии: Автореф. дис. … д-ра филол. наук. Волгоград, Россия.
Grice, H. P. (1975). Logic and conversation. In P. Cole & J. L. Morgan (Eds.), Syntax and semantics 3: Speech acts (pp. 41–58). New York, NY: Academic Press.
Kövecses, Z. (2005). Metaphor in culture: Universality and variation. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Кунин, А. В. (1996). Курс фразеологии современного английского языка (2-е изд.). Москва, Россия: Высшая школа.
Mel'čuk, I. (1995). Phrasemes in language and phraseology in linguistics. In M. Everaert, E.-J. van der Linden, A. Schenk, & R. Schreuder (Eds.), Idioms: Structural and psychological perspectives (pp. 167–232). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
Musolff, A. (2016). Political metaphor analysis: Discourse and scenarios. London, UK: Bloomsbury Academic.
Попова, Е. А. (1995). Культурно-языковые характеристики политического дискурса (на материале газетных интервью): Автореф. дис. … канд. филол. наук. Волгоград, Россия.
Reisigl, M., & Wodak, R. (2001). Discourse and discrimination: Rhetorics of racism and antisemitism. London, UK: Routledge.
Searle, J. R. (1969). Speech acts: An essay in the philosophy of language. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Шейгал, Е. И. (2000). Семиотика политического дискурса. Волгоград, Россия: Перемена.
Телия, В. Н. (1986). Коннотативный аспект семантики номинативных единиц. Москва, Россия: Наука.
Телия, В. Н. (1996). Русская фразеология: Семантический, прагматический и лингвокультурологический аспекты. Москва, Россия: Языки русской культуры.
Van Dijk, T. A. (1998). Ideology: A multidisciplinary approach. London, UK: Sage.
Van Leeuwen, T. (2007). Legitimation in discourse and communication. Discourse & Communication, 1(1), 91–112.