XIZMATLAR SOHASI RIVOJLANISHINI HUDUDIY JIHATDAN BAHOLASH VA UNING AHOLI FAROVONLIGIGA TA’SIRINI ANIQLASH METODOLOGIYASI

Authors

  • Raximov Zafar Komilovich Author

Keywords:

xizmatlar sohasi, hududiy baholash, integral indeks, min-max normallashtirish, variatsiya koeffitsiyenti, korrelyatsion-regression tahlil, aholi farovonligi, hududiy tabaqalanish

Abstract

Maqolada xizmatlar sohasi rivojlanishini hududlar kesimida baholash va uning aholi farovonligiga ta’sirini aniqlashning bosqichma-bosqich metodologiyasi taklif etilgan. Metodologiya ko‘rsatkichlar tizimini shakllantirish, ularni normallashtirish, integral indeks hisoblash, hududlarni guruhlash hamda korrelyatsion-regression tahlil bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Metodologiya O‘zbekistonning 14 ta hududi bo‘yicha Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlarida aprobatsiya qilindi. Natijalar poytaxt va viloyatlar o‘rtasida keskin tafovut mavjudligini hamda aholi jon boshiga xizmatlar hajmi va daromadlar o‘rtasida kuchli ijobiy bog‘liqlik (r = 0,81–0,92) borligini ko‘rsatdi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son «“O‘zbekiston — 2030” strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 5-fevraldagi PQ-49-son «2026-yilda hududlarni yangicha yondashuvlar asosida rivojlantirish orqali aholi daromadini oshirish, barqaror ish o‘rinlarini yaratish hamda kambag‘allikni qisqartirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori.

3. Fisher A.G.B. Production, Primary, Secondary and Tertiary // Economic Record. 1939. Vol. 15, No. 1. P. 24–38.

4. Clark C. The Conditions of Economic Progress. — London: Macmillan, 1940. — 504 p.

5. Myrdal G. Economic Theory and Under-developed Regions. — London: Duckworth, 1957. — 168 p.

6. Williamson J.G. Regional Inequality and the Process of National Development // Economic Development and Cultural Change. 1965. Vol. 13, No. 4. P. 1–84.

7. OECD, JRC. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. — Paris: OECD Publishing, 2008. — 158 p.

8. Alkire S., Foster J. Counting and Multidimensional Poverty Measurement // Journal of Public Economics. 2011. Vol. 95, No. 7–8. P. 476–487.

9. UNDP. Human Development Report: Technical Notes. — New York: UNDP, 2024.

10. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasida xizmatlar sohasining asosiy ko‘rsatkichlari (2026-yil yanvar–iyul). — Toshkent, 2026. — www.stat.uz

11. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Aholi daromadlari (2025-yil yanvar–dekabr). — Toshkent, 2026. — www.stat.uz

Hudud

Published

2026-09-25