ELEKTRON TIJORAT PLATFORMALARIDA TUZILADIGAN SHARTNOMALARNING TURLARI

Authors

  • Allambergenova Zamira Rasbergen qızı Author

Keywords:

elektron tijorat, elektron shartnoma, click-wrap, browse-wrap, smart kontrakt, elektron imzo, oferta va aksept, iste’molchilar huquqlari, platforma shartnomalari, transchegaraviy shartnomalar

Abstract

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida elektron tijorat tizimining jadal rivojlanishi natijasida shakllanayotgan elektron shartnomalar instituti kompleks tahlil qilinadi. Xususan, click-wrap, browse-wrap, klassik elektron shartnomalar (e-contracts), smart kontraktlar hamda platforma ichki shartnomalarining huquqiy tabiati, tuzilish mexanizmlari va amaliy qo‘llanish xususiyatlari yoritiladi. Maqolada elektron shartnomalarning an’anaviy shartnoma huquqi tamoyillari — oferta va aksept asosida shakllanishi, foydalanuvchi roziligini aniqlash muammolari, shaffoflik va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish masalalari atroflicha tahlil etilgan. Shuningdek, xalqaro huquqiy tajriba, jumladan UNCITRAL model qonunlari, Yevropa Ittifoqining eIDAS reglamenti hamda AQSh sud amaliyoti misolida elektron shartnomalarning amal qilish mezonlari ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi misolida mavjud normativ-huquqiy baza baholanib, uni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ilgari suriladi. Tadqiqot natijasida elektron shartnomalar sohasida huquqiy aniqlikni ta’minlash, foydalanuvchi roziligini mustahkamlash va zamonaviy texnologiyalarni inobatga olgan holda milliy qonunchilikni rivojlantirish zarurligi asoslab beriladi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi 21.12.1995 https://lex.uz/docs/111189

2. O‘zbekiston Respublikasi “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi Qonuni.

29.04.2004 (yangi tahriri – 22.05.2015). https://lex.uz/docs/2620461

3. O‘zbekiston Respublikasi “Elektron hujjat aylanishi to‘g‘risida”gi Qonuni. 29.04.2004. https://lex.uz/docs/61150

4. O‘zbekiston Respublikasi “Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”gi Qonuni. 11.12.2003. https://lex.uz/docs/58367

5. Laudon K.C., Traver C.G. E-commerce: Business, Technology, Society. Pearson, 2022.

6. UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce, 1996.URL: https://uncitral.un.org Murojaat sanasi: 12.04.2026

7. eIDAS Regulation (EU) No 910/2014. URL: https://eur-lex.europa.eu Murojaat sanasi: 12.04.2026

8. Specht v. Netscape Communications Corp., 306 F.3d 17 (2002). URL: https://law.justia.com Murojaat sanasi: 12.04.2026

9. Todd P. E-commerce Law. Routledge, 2016.

10. Kim N.S. Wrap Contracts: Foundations and Ramifications. Oxford University Press, 2013.

11. Nguyen v. Barnes & Noble Inc., 763 F.3d 1171 (9th Cir. 2014). https://law.justia.com

12. OECD Guidelines for Consumer Protection in E-commerce, 2016. URL: https://www.oecd.org Murojaat sanasi: 12.04.2026

13. Laudon K.C., Traver C.G. E-commerce: Business, Technology, Society. Pearson, 2022.

14. Turban E. et al. Electronic Commerce. Springer, 2020

15. Szabo N. “Smart Contracts”, 1997.URL: https://www.fon.hum.uva.nl Murojaat sanasi: 12.04.2026

16. Tapscott D., Tapscott A. Blockchain Revolution. Penguin, 2016.

17. United Nations. UNCTAD Digital Economy Report 2021.URL: https://unctad.org Murojaat sanasi: 12.04.2026

18. Van Hoecke M. Cross-border E-commerce Law. Springer, 2021.

19. European Commission. Online Dispute Resolution Platform (ODR), 2020–2024.URL: https://ec.europa.eu/odr Murojaat sanasi: 12.04.2026

Published

2026-05-01