TIM OʻBRAYENNING “THE THINGS THEY CARRIED” ASARIDA “HIKOYA HAQIQATI” POETIKASI VA XOTIRA NARRATIVI
Keywords:
Tim OʻBrayen, hikoyalar sikli, metafiksiya, hikoya haqiqati, xotira, travma narrativi, urush prozasi, adabiy taʼlimAbstract
Maqolada amerikalik yozuvchi Tim OʻBrayenning 1990-yilda nashr etilgan “The Things They Carried” (“Ular olib yurgan narsalar”) hikoyalar siklida badiiy haqiqat va tarixiy fakt oʻrtasidagi munosabat tahlil qilinadi. Tadqiqot markazida muallifning oʻzi asar matnida ilgari surgan “hikoya haqiqati” (story-truth) va “voqea haqiqati” (happening-truth) tushunchalari turadi. Siklning kompozitsion tuzilishi, hikoyachi obrazidagi avtobiografik va toʻqima qatlamlar, metafiksiya usullari hamda “yuk” metaforasining semantik maydoni narratologik, germenevtik va qiyosiy usullar asosida yoritiladi. Tahlil natijasida OʻBrayen urush haqidagi hikoyani faktlarni qayd etish vositasi sifatida emas, balki travmatik xotirani qayta jonlantirish va oʻquvchida muallif boshdan kechirgan tuygʻuni uygʻotish shakli sifatida talqin qilishi asoslab beriladi. Shuningdek, asarni oliy taʼlim muassasalarida xorijiy adabiyot, badiiy matn tahlili va tarjima mashgʻulotlarida oʻqitish boʻyicha bosqichma-bosqich amaliy tavsiyalar taklif etiladi. Xususan, asardagi askar jargonini tarjima qilishda sunʼiy intellekt vositalari taklif qilgan variantlarni tanqidiy baholash mashqi tavsiya etiladi. Tadqiqot natijalaridan postmodern urush prozasini oʻrganishda hamda talabalarda tanqidiy va refleksiv oʻqish koʻnikmalarini shakllantirishda foydalanish mumkin.References
1. Calloway, C. (1995). “How to tell a true war story”: Metafiction in The Things They Carried. Critique: Studies in Contemporary Fiction, 36(4), 249–257.
2. Caruth, C. (1996). Unclaimed experience: Trauma, narrative, and history. Johns Hopkins University Press.
3. Genette, G. (1980). Narrative discourse: An essay in method (J. E. Lewin, Trans.). Cornell University Press.
4. Herzog, T. C. (1997). Tim OʻBrien. Twayne Publishers.
5. Hutcheon, L. (1988). A poetics of postmodernism: History, theory, fiction. Routledge.
6. Kaplan, S. (1993). The undying uncertainty of the narrator in Tim OʻBrienʼs The Things They Carried. Critique: Studies in Contemporary Fiction, 35(1), 43–52.
7. Kaplan, S. (1995). Understanding Tim OʻBrien. University of South Carolina Press.
8. OʻBrien, T. (2009). The things they carried. Mariner Books. (Original work published 1990)
9. Quronov, D., Mamajonov, Z., & Sheraliyeva, M. (2010). Adabiyotshunoslik lugʻati. Akademnashr.
10. Rosenblatt, L. M. (1995). Literature as exploration (5th ed.). Modern Language Association of America.
11. Waugh, P. (1984). Metafiction: The theory and practice of self-conscious fiction. Methuen.