OʻZBEKISTONDA SANOAT KORXONALARINI HUDUDIY JOYLASHTIRISHNING HOZIRGI HOLATI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI

Authors

  • Kudratov Muhammad Rustamovich Author

Keywords:

sanoatni hududiy joylashtirish, hududlararo tafovut, Guver indeksi, Xerfindal–Xirshman indeksi, maxsus iqtisodiy zona, kichik sanoat zonasi, aholi jon boshiga sanoat mahsuloti, hududiy ixtisoslashuv

Abstract

Tezisda Oʻzbekistonda sanoat korxonalarini hududiy joylashtirishning hozirgi holati 2025-yil rasmiy statistik maʼlumotlari asosida tahlil qilingan. Hududlar kesimida sanoat mahsuloti hajmi va aholi jon boshiga ishlab chiqarish, Xerfindal–Xirshman va Guver indekslari hisoblanib, ishlab chiqarishning uchta hududda jamlanganligi va hududlararo tafovut darajasi baholangan. Maxsus iqtisodiy zonalar, kichik sanoat zonalari va texnoparklarning sanoatdagi oʻrni, samaradorligi hamda infratuzilma bilan bogʻliq muammolari koʻrib chiqilgan. Tahlil asosida sanoatni hududiy joylashtirishni takomillashtirishning ustuvor yoʻnalishlari, jumladan, zonalar tarmogʻini yiriklashtirish va hududiy ixtisoslashuvni ilmiy asoslash taklif etilgan.

References

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16-fevral 2026-yil PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-8050769.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 4-mart 2025-yil PF-41-son “Maxsus iqtisodiy va sanoat zonalari faoliyatining samaradorligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-7420262.

3. Marshall A. Principles of Economics. - London: Macmillan, 1890.

4. Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations. - New York: Free Press, 1990.

5. Weber A. Über den Standort der Industrien. - Tübingen: J.C.B. Mohr, 1909.

6. Krugman P. Increasing Returns and Economic Geography // Journal of Political Economy. - 1991. - Vol. 99, № 3. - P. 483–499.

7. Hoover E.M. The Measurement of Industrial Localization // The Review of Economic Statistics. - 1936. - Vol. 18, № 4. - P. 162–171.

8. Isard W. Methods of Regional Analysis: An Introduction to Regional Science. - Cambridge (MA): MIT Press, 1960.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasining rasmiy maʼlumotlari. Yalpi ichki mahsulot, 2025-yil yanvar–dekabr // https://stat.uz.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasining rasmiy maʼlumotlari. Sanoat ishlab chiqarishi, 2025-yil yanvar–dekabr // https://stat.uz.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasining rasmiy maʼlumotlari. Maxsus iqtisodiy zonalar, kichik sanoat zonalari, texnoparklar va klasterlar faoliyati, 2025-yil yanvar–sentabr // https://stat.uz.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasining rasmiy maʼlumotlari. Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati, 2025-yil yanvar–sentabr // https://stat.uz.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasining rasmiy maʼlumotlari. Oʻzbekiston aholisi 38,2 mln dan oshdi (2026-yil 1-yanvar holatiga) // https://stat.uz.

14. Buxoro viloyati statistika boshqarmasi. Buxoro viloyatida sanoat ishlab chiqarishi, 2025-yil yanvar–dekabr // https://www.buxstat.uz.

15. Sanoat zonalaridagi asosiy muammo hal etiladi // Yangi Oʻzbekiston. - 31.05.2021 // https://yuz.uz/uz/news/sanoat-zonalaridagi-asosiy-muammo-hal-etiladi.

16. United Nations Statistics Division. SDG indicator metadata. Indicator 9.b.1: Proportion of medium and high-tech industry value added in total value added. - 2024 // https://unstats.un.org/sdgs/metadata/files/Metadata-09-0B-01.pdf.

17. Sanoat zonalarini rivojlantirish choralari muhokama qilindi // Yangi Oʻzbekiston. - 26.05.2022 // https://yuz.uz/uz/news/sanoat-zonalarini-rivojlantirish-choralari-muhokama-qilindi.

Published

2026-10-24