O‘ZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA YASHIL MOLIYALASHTIRISHNI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
yashil moliya, tijorat banklari, ESG tamoyillari, yashil obligatsiyalar, barqaror rivojlanish, iqlim risklari, yashil taksonomiya, investitsiyaAbstract
Mazkur maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiya qilish sharoitida tijorat banklari tomonidan yashil moliyalashtirish mexanizmlarini joriy etishning dolzarb masalalari va istiqbollari tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida mamlakat bank sektorida ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) tamoyillarining integratsiyalashuvi, yashil obligatsiyalar va kreditlar dinamikasi hamda xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlik masalalari o‘rganilgan. Markaziy bank va yirik tijorat banklarining 2023-2024-yillardagi statistik ma’lumotlari asosida yashil loyihalarni moliyalashtirish hajmi va tarkibi baholangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston tijorat banklari, xususan SQB va Agrobank kabi muassasalar xalqaro bozorlarda yashil obligatsiyalarni muvaffaqiyatli joylashtirish orqali mintaqaviy yetakchilikka intilmoqda. Maqolada yashil taksonomiyani ishlab chiqish, banklarda ekologik risklarni baholash tizimini takomillashtirish va kadrlar salohiyatini oshirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar berilgan. Ushbu tadqiqot natijalari barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda moliya sektorining rolini oshirishga xizmat qiladi.References
1. O‘zbekiston Respublikasining 2030-yilgacha bo‘lgan davrda "yashil" iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi. PQ-436-sonli qarori, 2022-yil 2-dekabr.
2. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Yillik hisobot 2023. – Toshkent, 2024. [1
12-25 b]
3. UNDP. Green Bond Market Development in Uzbekistan. – New York: UNDP, 2025. – 45 p.
4. Axmadjonova G.X. O‘zbekistonda tijorat banklari orqali yashil moliyalashtirishni rivojlantirish. // Iqtisodiyot va moliya, №3, 2024. [4
22-30 b]
5. Samadov T. Milliy moliya bozorining barqaror rivojlanish tendensiyalari. // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 2025. [3
15-18 b]
6. World Bank. Green Finance: A New Growth Paradigm. – Washington, DC: World Bank, 2024.
7. OECD. Financing Uzbekistan's Green Transition. – Paris: OECD Publishing, 2023.
8. Agrobank. Green Bond Allocation and Impact Report 2025. – Tashkent, 2025.
9. Sanoat Qurilish Bank. Sustainability Bond Report. – Tashkent, 2024.
10. Ipoteka-Bank. ESG strategiyasi va barqaror rivojlanish maqsadlari. – Toshkent, 2024.
11. Kapitalbank. 2024 Sustainability Report. – Tashkent, 2024.
12. Fazliyev A.A. ESG tamoyillarini bank faoliyatiga joriy etish masalalari. // Iqtisodiyot va zamonaviy texnologiya jurnali, 2026.
13. Meliyev A.M. Yashil iqtisodiyot sharoitida moliyaviy vositachilarning roli. // Moliya, 2025.
14. UNCTAD. Digital Economy Report 2024. – Geneva: United Nations, 2024. [14
68-75 b]
15. Vahobov A.V. Yashil iqtisodiyot: darslik. – Toshkent: Universitet, 2023. [15
45-60 b]