TIJORAT BANKLARIDA KAPITALLARNI BOSHQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH

Authors

  • Ziyodullayev Sodiqjon Mamadillayevich Author

Keywords:

tijorat banklari, bank kapitali, kapital yetarliligi, Bazel III, risklarni boshqarish, moliyaviy barqarorlik, I-darajali kapital, iqtisodiy tahlil

Abstract

Ushbu maqolada O'zbekiston iqtisodiyoti transformatsiyasi sharoitida tijorat banklari kapitalini boshqarishning metodologik va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi bank tizimining barqarorligini ta'minlashda kapital yetarliligining o'rni ortib borayotganligi va xalqaro Bazel III standartlariga o'tish zaruriyati bilan izohlanadi. Maqolada 2023-2024 yillardagi O'zbekiston bank tizimining kapital ko'rsatkichlari, jumladan, kapital yetarliligi koeffitsienti (17.3%) va I-darajali kapital (14.2%) tahlil qilingan. Markaziy bank ma'lumotlari asosida banklarning kapitallashuv darajasi, riskka tortilgan aktivlar nisbati va subordinar qarzlar ulushi statistik usullar yordamida o'rganilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, davlat ulushi mavjud banklarda kapitalni boshqarish samaradorligi xususiy banklarga nisbatan pastroq bo'lib, bu tizimli risklarni boshqarishda yangi metodologik yondashuvlarni talab etadi. Maqola yakunida bank kapitalini optimallashtirish, likvidlikni saqlash va Bazel IV talablariga tayyorgarlik ko'rish bo'yicha ilmiy va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

References

1. O'zbekiston Respublikasining 'Banklar va bank faoliyati to'g'risida'gi Qonuni, 2019.

2. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 12 maydagi PF-5992-son Farmoni.

3. Abdullayeva Sh.Z. Bank ishi. Darslik. - T.: 'Iqtisod-Moliya', 2017. - 620 b.

4. Mishkin F.S. The Economics of Money, Banking and Financial Markets. Pearson, 2015.

5. Markaziy bankining 2023 yil uchun yillik hisoboti. www.cbu.uz.

6. Toymuhamedov I.R. Pul va banklar. - T.: 'Innovatsion rivojlanish', 2021. - 408 b.

7. Sattorov O.B. Bazel standartlari va bank barqarorligi. O'quv qo'llanma, 2018.

8. IMF Country Report No. 24/210. Republic of Uzbekistan: 2024 Article IV Consultation.

9. World Bank. Uzbekistan Financial Sector Assessment Program, 2024.

10. Mamarajabov S.I. Tijorat banklarida kapital yetarliligini boshqarish. Dissertatsiya avtoreferati, 2022.

11. Kurbanov A. Bank kapitalining iqtisodiy tahlili. Monografiya, 2023.

12. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: A global regulatory framework, 2011.

13. Lex.uz. Banklar kapitalining monandligiga qo'yiladigan talablar to'g'risidagi Nizom.

14. NBU Annual Review 2023. Strategic development of capital. nbu.uz.

15. Ipoteka-bank. Financial Stability Report 2024. ipotekabank.uz.

Published

2026-08-06