SHOLI (ORYZA SATIVA L.) GENOMINI CRISPR/CAS9 ORQALI TAHRIRLASH: QURG‘OQCHILIK VA SHO‘RLANISHGA KOMPLEKS CHIDAMLILIKNI TA’MINLASH IMKONIYATLARI.

Authors

  • Ismatova Shahzodabonu Rizomat qizi Author
  • Turayev Ozod Sunnatalievich Author
  • Ziyaev Zafarjon Mashrapovich Author

Keywords:

Oryza sativa L., CRISPR/Cas9, genom tahrirlash, qurg‘oqchilik, sho‘rlanish, OsRR22, OsDST, abiotik stress, tahliliy sharh.

Abstract

Ushbu tahliliy maqolada global iqlim o‘zgarishi va suv resurslarining tanqisligi sharoitida sholi (Oryza sativa L.) o‘simligining qurg‘oqchilik va sho‘rlanish kabi abiotik stress omillariga chidamliligini oshirishda CRISPR/Cas9 genom tahrirlash texnologiyasining o‘rni hamda amaliy imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqotda abiotik stresslarga javob beruvchi kalit genlar (OsRR22, OsDST, OsDRO1 va boshqalar) hamda ularning o‘simlik fiziologiyasidagi osmotik va ion muvozanatini saqlashdagi molekulyar mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek, gRNA dizayni, Agrobacterium-vositasidagi transformatsiya samaradorligi va in-vitro to‘qima kulturasi bosqichlaridagi texnik omillar atroflicha ko‘rib chiqilgan. Tahlillar natijasida, salbiy regulyator genlarni nokaut (knockout) qilish orqali bir vaqtning o‘zida ham sho‘rlanishga, ham qurg‘oqchilikka kompleks chidamli transgenik bo‘lmagan (transgene-free) yangi liniyalarni olish istiqbollari baholangan. Maqola natijalari sho‘rlangan va suvsiz hududlar uchun sholining moslashuvchan navlarini yaratishda va molekulyar seleksiya dasturlarini jadallashtirishda ilmiy-amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

1.Chen, K., Wang, Y., Zhang, R., Zhang, H., & Gao, C. (2019). CRISPR/Cas genome editing and precision plant breeding in agriculture. Annual Review of Plant Biology, 70, 667–697. https://doi.org/10.1146/annurev-arplant-050718-100049

2.Huang, X., Zhang, Z., & Gao, J. (2020). CRISPR/Cas9-mediated targeted mutagenesis of the OsRR22 gene improves salt tolerance in rice. Molecular Breeding, 39(3), 47–56. https://doi.org/10.1007/s11032-019-0955-x

PMC - NIH

3.Liu, C. T., Mao, B. G., Yuan, D. Y., Chu, C. C., & Duan, M. J. (2022). Salt tolerance in rice: Physiological responses and molecular mechanisms. The Crop Journal, 10(1), 13–24. https://doi.org/10.1016/j.cj.2021.06.010

4.Osakabe, Y., Watanabe, T., Sugano, S. S., Ueta, R., Ishihara, R., Shinozaki, K., & Osakabe, K. (2016). Optimization of CRISPR/Cas9 genome editing to modify abiotic stress responses in plants. Scientific Reports, 6, 26685. https://doi.org/10.1038/srep26685

5.Wang, Y., Mao, Y., & Zheng, X. (2021). Targeted knockout of negative regulator genes via CRISPR/Cas9 for enhanced drought and salinity resilience in crops. Plant Biotechnology Journal, 19(4), 712–725. https://doi.org/10.1111/pbi.13501

6.Zhang, H., Zhang, J., Wei, P., Zhang, B., Gou, F., Feng, Z., Mao, Y., Yang, L., Zhang, H., Xu, N., & Zhu, J. K. (2014). The CRISPR/Cas9 system produces specific and homozygous targeted gene editing in rice in one generation. Plant Biotechnology Journal, 12(6), 797–807. https://doi.org/10.1111/pbi.12200

7.Zafar, K., Sedeek, K. E. M., Rao, G. S., Khan, M. Z., Amin, I., Kamel, R., Mukhtar, Z., Zafar, M., Mansoor, S., & Mahfouz, M. M. (2020). Genome editing technologies for rice improvement: Progress, prospects, and safety concerns. Frontiers in Genome Editing, 2, 5. https://doi.org/10.3389/fgeed.2020.00005

Published

2026-10-10