ИҚЛИМ ЎЗГАРИШИ ШАРОИТИДА СУВ ТЕЖОВЧИ ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ МОЛИЯВИЙ РАҒБАТЛАНТИРИШНИНГ РАҚАМЛИ МОНИТОРИНГ МЕХАНИЗМЛАРИ

Authors

  • Жумаев Отабек Толибович Author

Keywords:

сув тежовчи технологиялар, субсидия, имтиёзли кредит, масофавий зондлаш, ГАТ, рақамли мониторинг, иқлим ўзгариши, мақсадли фойдаланиш.

Abstract

Мақолада иқлим ўзгариши ва сув тақчиллиги шароитида сув тежовчи технологияларни жорий этган фермерларга бериладиган субсидия ва имтиёзли кредитларнинг мақсадли ишлатилишини масофавий назорат қилиш масаласи ўрганилади. Ўзбекистонда 2026 йилда қабул қилинган сув тежаш чоралари ва уларнинг мониторинг элементлари расмий манбалар асосида таҳлил қилинган. Сунъий йўлдош ва геоахборот технологияларидан фойдаланишнинг халқаро ва минтақавий тажрибаси кўриб чиқилган. Тадқиқотда масофавий назоратнинг иқтисодий самарасини баҳолаш учун соддалаштирилган модел таклиф этилади. Хулосада тўловни босқичларга бўлиш ва рақамли тасдиқлаш механизмларини бирлаштириш тавсия қилинади.

References

[1] Spot.uz. Президентнинг ПҚ-47-сон қарори: сув самарадорлигини ошириш чоралари. 09.02.2026. URL: https://www.spot.uz/ru/2026/02/09/water-control/ (кириш санаси: 10.10.2026).

[2] Spot.uz. Суғоришда сув тежаш бўйича Президентга такдимот. 03.02.2026. URL: https://www.spot.uz/ru/2026/02/03/water-saving/ (кириш санаси: 10.10.2026).

[3] Norma.uz. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 23 октябрдаги ПҚ-5264-сон қарори (ПҚ-4919-сон қарорига ўзгартиришлар). URL: https://www.norma.uz/novoe_v_zakonodatelstve/za_ekonomiyu_vody_vydelyat_subsidii (кириш санаси: 10.10.2026).

[4] Yuz.uz. В Узбекистане тестируют единую информационную систему «Агросубсидия». 14.03.2022. URL: https://yuz.uz/ru/news/v-uzbekistane-testiruyut-edinuyu-informatsionnuyu-sistemu-agrosubsidiya (кириш санаси: 10.10.2026).

[5] Ўзбекистон Республикаси Президентининг расмий сайти. Қишлоқ хўжалигини қўллаб-қувватлаш масалалари бўйича йиғилиш. 10.12.2025. URL: https://president.uz/en/lists/view/8763 (кириш санаси: 10.10.2026).

[6] Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 10 июндаги ПФ-90-сон Фармони «Маъмурий ислоҳотлар доирасида қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида». URL: https://lex.uz/acts/6490253 (кириш санаси: 10.10.2026).

[7] Norma.uz. Agrar sohani davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash tizimi optimallashtirilmoqda (Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 28 апрелдаги 206-сон қарори). URL: https://www.norma.uz/oz/publish/doc/text214823_agrar_sohani_davlat_tomonidan_qullab-quvvatlash_tizimi_optimallashtirilmoqda (кириш санаси: 10.10.2026).

[8] Conrad C., Rahmann M., Machwitz M., Stulina G., Paeth H., Dech S. Satellite based calculation of spatially distributed crop water requirements for cotton and wheat cultivation in Fergana Valley, Uzbekistan // Global and Planetary Change. 2013. Vol. 110, Part A. P. 88-98.

[9] Ragettli S., Kreiner A., Yakovlev A., Anarbekov O., Al-Zu'bi M., Urazkeldiyev A., Siegfried T. Unraveling agricultural water use in three Central Asian irrigation oases using remote sensing // Journal of Hydrology: Regional Studies. 2025. Vol. 59. Art. 102414.

[10] Müller D., Dara A., Krause C., Peña-Guerrero M.D., Schmitz T., Umirbekov A., Wei Y., Rufin P. Post-Soviet changes in irrigated crop production in the Amu Darya Basin. EGU General Assembly 2021. EGU21-16266. DOI: 10.5194/egusphere-egu21-16266.

[11] European Court of Auditors. Using new imaging technologies to monitor the Common Agricultural Policy: steady progress overall, but slower for climate and environment monitoring. Special Report 04/2020. URL: https://op.europa.eu/webpub/eca/special-reports/new-tech-in-agri-monitoring-4-2020/en/index.html.

[12] Kun.uz. WB: Agriculture in Uzbekistan is one of the most inefficient in terms of water consumption in the world. 28.05.2022. URL: https://kun.uz/en/news/2022/05/28/wb-agriculture-in-uzbekistan-is-one-of-the-most-inefficient-in-terms-of-water-consumption-in-the-world.

[13] FAO. WaPOR, remote sensing for water productivity (portal). URL: https://www.fao.org/in-action/remote-sensing-for-water-productivity/overview/en (кириш санаси: 10.10.2026).

Published

2026-10-10