ЗАРАРКУНАНДАНИНГ ТАБИИЙ ДУШМАНЛАРИ ВА БОШҚА БИОЛОГИК ЧЕКЛОВЧИЛАРИНИ АНИҚЛАШ ИМКОНИЯТЛАРИНИ БАҲОЛАШ
Keywords:
Табиий душманлар, энтомофаглар, трихограмма, энтомопатоген замбуруғлар, биологик назорат, ҳаёт жадвали, паразитланиш даражаси.Abstract
Ушбу мақолада ғўза ва бошқа қишлоқ хўжалиги экинларига зарар келтирувчи ҳашаротларнинг табиий душманлари — паразит энтомофаглар, йиртқич ҳашаротлар, шунингдек, бошқа биологик чекловчилар (энтомопатоген замбуруғлар, бактериялар, вирусалар, нематодалар) ни аниқлаш ва уларнинг самарадорлигини баҳолаш имкониятлари тўғрисида маълумотлар келтирилган. Зараркунанда популяциясини чекловчи табиий омиллар таъсирини ўрганишнинг замонавий услублари — тўғридан-тўғри ҳисобга олиш, эксклюзия (кофас) тажриба, ҳаёт жадвали (life table) тахлили, лаборатор биотестлар ҳамда молекуляр усуллар тахлил қилинган.References
1. Parra J.R.P., Zucchi R.A., Silveira Neto S. Biological control of pests through egg parasitoids of the genera Trichogramma and/or Trichogrammatoidea. // Memórias do Instituto Oswaldo Cruz. – Rio de Janeiro, 1987. – Vol. 82. – P. 1–20.
2. Öztemiz S. Natural parasitism rate of Trichogramma evanescens Westwood (Hymenoptera: Trichogrammatidae) and its release efficacy against the cotton bollworm, Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae). // Entomological News. – 2008. – Vol. 119, № 1. – P. 19–28.
3. Luo S., Naranjo S.E., Wu K. Biological control of cotton pests in China. // Biological Control. – 2014. – Vol. 68. – P. 6–20.
4. Dannon H.F., Dannon A.E., Douro-Kpindou O.K. et al. Toward the efficient use of Beauveria bassiana in integrated cotton insect pest management. // Journal of Cotton Research. – 2020. – Vol. 3, № 23.
5. Omar G., Ibrahim A., Hamadah K. Virulence of Beauveria bassiana and Metarhizium anisopliae on different stages of the pink bollworm, Pectinophora gossypiella (Saunders) (Lepidoptera: Gelechiidae). // Egyptian Journal of Biological Pest Control. – 2021. – Vol. 31.
6. Lotfy D.E.S., Moustafa H.Z. Field evaluation of two entomopathogenic fungi
Beauveria bassiana and Metarhizium anisopliae as a biocontrol agent against the spiny bollworm, Earias insulana (Huw.) (Lepidoptera: Noctuidae). // Egyptian Journal of Biological Pest Control. – 2021. – Vol. 31.
7. Colmenárez Y., Gibbs I.H., Ciomperlik M., Vásquez C. Biological control agents of cotton pests in Barbados. // Entomotropica. – 2016. – Vol. 31.
8. Liu B. et al. Landscape diversity enhances parasitism of cotton bollworm by Trichogramma chilonis. // Biological Control. – 2016.
9. van Lenteren J.C. The pest kill rate of thirteen natural enemies as aggregate evaluation criterion of biological control. // Scientific Reports. – 2021. – Vol. 11.
10. Shokirova G. et al. Combating the Devastating Effects of Cotton Bollworm. // Authorea. – 2023. URL: https://www.authorea.com/doi/10.22541/au.168793058.81749275
11. Gʻoʻza tunlami (koʻsak qurti) va unga qarshi kurash choralari. // Paxta sanoati uyushmasi (cotton-council.uz). URL: https://cotton-council.uz/news/goza-tunlami-kosak-qurti-va-unga-qarshi-kurash-choralari/
12. Cotton Pest Management in Uzbekistan. // Proceedings Beltwide Cotton Conferences. – 1994. URL: https://www.cotton.org/beltwide/proceedings/8395/abstracts/4041.cfm
13. Tuxumxor Trichogrammalar. // Agro-olam.uz. URL: https://agro-olam.uz/tuxumxor-trixogrammalar/