SMARTFONLARDAN FOYDALANISHNING UYQU SIFATI VA ASAB TIZIMI FAOLIYATIGA TA’SIRI: NEYROFIZIOLOGIK MEXANIZMLAR VA SOG’LIQ UCHUN OQIBATLARI

Authors

  • Abdullajonov Abdunabi Nosirjon o’g’li Author

Keywords:

smartfon, uyqu sifati, asab tizimi, neyrofiziologik mexanizmlar, ko’k nur, melatonin, sirkad ritmlar, uyqu gigiyenasi, diqqat, xotira, kognitiv funksiyalar, psixoemotsional zo’riqish

Abstract

Mazkur maqolada smartfonlardan foydalanishning uyqu sifati va asab tizimi faoliyatiga ta’siri, ushbu jarayonlarning neyrofiziologik mexanizmlari hamda ularning inson salomatligi uchun ehtimoliy oqibatlari yoritiladi. Smartfon ekranlaridan tarqaladigan qisqa to’lqinli ko’k nur ta’sirida melatonin gormoni sekretsiyasining susayishi, sirkad ritmlarning buzilishi va uyquga ketish vaqtining kechikishi kabi jarayonlarga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, axborot oqimining yuqoriligi, ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish va doimiy bildirishnomalar bilan bog’liq psixoemotsional zo’riqishning asab tizimi faoliyati, diqqat, xotira va kognitiv funksiyalarga ta’siri tahlil qilinadi. Smartfonlardan, ayniqsa, uyqudan oldin va tungi vaqtlarda me’yoridan ortiq foydalanish uyqu davomiyligi hamda sifatining pasayishi bilan bog’liq bo’lishi mumkin. Maqolada ushbu omillarning uzoq muddatli ta’siri, uyqu gigiyenasining ahamiyati va smartfondan oqilona foydalanish orqali salomatlikka salbiy ta’sirlarni kamaytirish imkoniyatlari ko’rib chiqiladi. Tadqiqot mavzusi zamonaviy raqamli muhit sharoitida uyqu salomatligini saqlash va asab tizimining normal faoliyatini qo’llab-quvvatlash nuqtayi nazaridan dolzarb ahamiyatga ega.

References

1. Chu, Y., Oh, Y., Gwon, M., et al. (2023). Dose-response analysis of smartphone usage and self-reported sleep quality: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Journal of Clinical Sleep Medicine, 19(3), 621–630. https://doi.org/10.5664/jcsm.10392

2. Han, X., Zhou, E., & Liu, D. (2024). Electronic Media Use and Sleep Quality: Updated Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Medical Internet Research, 26, e48356. https://doi.org/10.2196/48356

3. A bidirectional model of sleep and technology use: A theoretical review of How much, for whom, and which mechanisms. (2024). Sleep Medicine Reviews, 76, 101933. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2024.101933

Chu va hammualliflar maqolasi — PubMed Central

Han va hammualliflar maqolasi — JMIR

Uyqu va texnologiyadan foydalanishning ikki tomonlama bog‘liqligi — DOI sahifasi

Published

2026-10-27