JAMOAT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDA SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI MONITORING TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING HUQUQIY ASOSLARI
Keywords:
jamoat xavfsizligi, sun’iy intellekt, raqamli monitoring, intellektual videokuzatuv, shaxsga doir ma’lumotlar, biometrik identifikatsiya, algoritmik javobgarlik, inson huquqlari, huquqbuzarliklar profilaktikasiAbstract
Mazkur maqolada jamoat xavfsizligini ta’minlash jarayoniga sun’iy intellekt, intellektual videokuzatuv, prediktiv tahlil va raqamli monitoring tizimlarini joriy etishning konstitutsiyaviy-huquqiy, tashkiliy hamda protsessual asoslari tadqiq etiladi. O‘zbekiston qonunchiligi, raqamli transformatsiya strategiyalari va xorijiy tartibga solish tajribasi qiyosiy tahlil qilinadi. Algoritmik xatolik, shaxsga doir ma’lumotlarning daxlsizligi, inson nazorati, kamsitmaslik, shaffoflik va huquqiy javobgarlik masalalari o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik asoslanadi. Jamoat xavfsizligi uchun xavfga mutanosib tartibga solish modeli va mustaqil audit mexanizmlariga oid takliflar ilgari surilgan.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. https://lex.uz/docs/-6445145
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 29-noyabrdagi PF-27-son Farmoni “O‘zbekiston Respublikasi jamoat xavfsizligi konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. https://lex.uz/uz/acts/-5749291
3. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son Qonuni “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”. https://lex.uz/acts/-4396419
4. O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 15-apreldagi O‘RQ-764-son Qonuni “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”. https://lex.uz/docs/-5960604
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son qarori “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”. https://lex.uz/acts/-7158604
6. Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. 4th ed. Pearson, 2021.
7. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence. Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
8. Grother P., Ngan M., Hanaoka K. Face Recognition Vendor Test (FRVT), Part 3: Demographic Effects. NISTIR 8280. National Institute of Standards and Technology, 2019. https://doi.org/10.6028/NIST.IR.8280
9. Council of Europe Framework Convention on Artificial Intelligence and Human Rights, Democracy and the Rule of Law. CETS No. 225, 2024. https://www.coe.int/en/web/artificial-intelligence/the-framework-convention-on-artificial-intelligence
10. UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris, 2021. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137